سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 2 صفحه 328

درس یکصد و سی و هشتم

اشاره

بسم الله الرحمن الرحیم

الحمد للّه ربّ العالمین و الصّلاه و السّلام علی سیّدنا و مولینا و نبیّنا أبی القاسم محمّد صلّی اللّه علیه و آله و سلّم و علی آله الطیّبین الطّاهرین المعصومین و لعنه اللّه علی أعدائهم أجمعین، من الآن الی قیام یوم الدّین.

فرق میان نظر شارع و عقلا در عبادات بنابر قول به صحیح

مرحوم آخوند(ره) می فرمایند: همان طور که در باب عبادات صحیحی هستیم، در باب معاملات هم صحیحی هستیم. منتها یک شبهه ای بود و آن این که در باب عبادات ما دو جور صحیح نداریم، عبادات مستقیما با شارع ارتباط دارد ولی با عقلا بما هم عقلاء ارتباطی ندارد. لذا صحت در باب عبادات همان صحت شرعیه خواهد بود، اما در باب معاملات چون معاملات یک معنای رایج بین عقلا من قدیم الایام بوده، لذا یک صحت عقلائیه و یک صحت شرعیه هم در بین آنها مطرح است. در بعضی از موارد بین این دو گاهی اختلاف می شود؛ یعنی مواردی داریم که از نظر عقلا بیع صحیح است، لکن از نظر شارع باطل است. مواردی داریم که از نظر عقلا نکاح به عنوان زوجیت صحیح است، لکن از نظر شارع به علت نداشتن بعضی از شرائط و خصوصیات باطل است.

اینجا که ما دو جور صحیح داریم و دو نظر در رابطۀ با صحت مطرح است، اگر گفتیم: بیع اسم آن معاملۀ صحیحه است، کدام یک از معنای صحیح مقصود است؟ آیا موضوع له بیع معاملۀ صحیحه عقلائیه است؟ یا موضوع له آن معاملۀ صحیحه شرعیه است؟ ما که بیع را برای صحیح موضوع می دانیم، آیا کدام صحیح موضوع له است؟ کدام صحیح معنای بیع است؟ مرحوم آخوند(ره) برای