سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 2 صفحه 336

درس یکصد و سی و نهم

اشاره

بسم الله الرحمن الرحیم

الحمد للّه ربّ العالمین و الصّلاه و السّلام علی سیّدنا و مولینا و نبیّنا أبی القاسم محمّد صلّی اللّه علیه و آله و سلّم و علی آله الطیّبین الطّاهرین المعصومین و لعنه اللّه علی أعدائهم أجمعین، من الآن الی قیام یوم الدّین.

استعمال الفاظ در معنای کلی یا افراد

مطلبی را به عنوان دفاع از مرحوم محقق خراسانی(ره) عرض کردیم که در کلام ایشان هم اشاره ای به همین معنا شده است، علاوۀ بر اینها این بیان دو اشکال را برطرف می کند: یکی این که مسألۀ وضع عام و موضوع له عام را محقق می سازد، برای این که اگر گفتیم: معنای بیع عبارت است از «العقد المؤثّر فی ملکیه العین» این یک معنای کلی است، هیچ اشاره ای به خصوصیات و افراد در این معنا نشده است، همان طوری که عنوان«العقد» یک عنوان کلّی است همانطور«المؤثر فی ملکیه المبیع» یا«فی ملکیه العین» هم عنوان کلی است، منتها دایرۀ عقد را مضیّق می کند، مثل«الانسان العالم»، «الانسان العادل» همان طوری که این توصیف عنوان را از کلیت خارج نمی کند، بلکه دایرۀ کلی مضیّق و محدود می شود«العقد المؤثر فی ملکیه العین» هم همین نقش را دارد، لذا عنوانش، وضع عام و موضوع له عام است و دیگر تغییر و تفاوتی بین باب معاملات و باب عبادات به وجود نمی آید. همان طوری که صلاه یک معنای کلی دارد، همانطور بیع هم یک معنای کلی دارد، اجاره هم یک معنای کلی دارد، نکاح هم یک معنای کلی دارد، پس این اشکال با این طرز توجیه بر طرف می شود. همین طور آن اشکال دیگر، این اختلافی که بین شارع و بین عقلا وجود دارد همانطوری که