سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 2 صفحه 344

درس یکصد و چهلم

اشاره

بسم الله الرحمن الرحیم

الحمد للّه ربّ العالمین و الصّلاه و السّلام علی سیّدنا و مولینا و نبیّنا أبی القاسم محمّد صلّی اللّه علیه و آله و سلّم و علی آله الطیّبین الطّاهرین المعصومین و لعنه اللّه علی أعدائهم أجمعین، من الآن الی قیام یوم الدّین.

ثمرۀ نزاع صحیحی و اعمّی در باب عبادات

در ثمرۀ نزاع صحیحی و اعمّی در باب عبادات یک ثمرۀ مهمی ذکر شد و آن این بود که اگر کسی در بحث صحیحی و اعمّی، قول صحیحی را اختیار کند؛ در موارد شکّ در جزئیت و شرطیّت نمی تواند به اطلاقات، تمسک کند. اگر کسی شک کرد در اینکه آیا سوره برای نماز جزئیت دارد یا نه؟ به اطلاق«أَقِیمُوا الصَّلاهَ» ولو اینکه مقدمات حکمت هم تمام باشد و از نظر مقدمات حکمت هیچ مسأله ای وجود نداشته باشد، اما نمی تواند به اطلاق«أَقِیمُوا الصَّلاهَ» تمسک بکند، چرا؟ برای این که با فرض اعتقاد به قول صحیحی این اصلا شک دارد که آیا نماز بدون سوره عنوان صلاه بر او اطلاق می شود یا این که عنوان صلاه بر او اطلاق نمی شود؟ اگر شک دارد در این که نماز بدون سوره «هل هی صلاه او لیست بصلاه؟» چطور می تواند به اطلاق«أَقِیمُوا الصَّلاهَ» تمسک بکند؟ در حالی که تمسک به اطلاق در جایی امکان دارد که اصل عنوان مطلق، محرز و مسلّم باشد. در مسألۀ«اعتق رقبه» شما دو جور شک می توانید داشته باشید: یک وقت شک می کنید که آیا قید ایمان مدخلیّت دارد یا اینکه مدخلیّت ندارد؟ اینجا اگر مقدمات حکمت وجود داشته باشد، جای تمسک به«اعتق رقبه» هست. اما اگر در یک انسانی شک بکنید که«هل هذا عبد أم حرّ؟» که یک احتمال، احتمال