سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 2 صفحه 350

عرفیۀ بیع، احتمال دخالت داشته باشد اینجا بین صحیحی و اعمّی ثمرۀ نزاع روشن می شود، چرا؟ برای این که اعمّی می گوید: من که موضوع«أَحَلَّ اللّهُ الْبَیْعَ» را«البیع الصحیح» نمی دانم، من موضوع «أَحَلَّ اللّهُ الْبَیْعَ» را مطلق البیع می دانم«سواء کان صحیحا عند العقلاء أم فاسدا عند العقلاء» وقتی که موضوع، مطلق عنوان بیع شد، شما یقین دارید که اگر ثمن، مالیّت نداشته باشد«مطلق عنوان البیع» بر آن صادق است، منتها در مسألۀ مالیت احتمال می دهید که صحت دخالت داشته باشد. پس بنابر قول اعمّی چون البیع در«أَحَلَّ اللّهُ الْبَیْعَ» اعمّ از بیع صحیح و فاسد است، اعمّی به اطلاق«أَحَلَّ اللّهُ الْبَیْعَ»

تمسک می کند و حکم می کند به اینکه این امر مشکوک الاعتبار«لا یکون معتبرا» اما صحیحی چطور؟ صحیحی دستش کوتاه است، برای اینکه صحیحی می گوید: «أَحَلَّ اللّهُ الْبَیْعَ» یعنی«أحلّ الله البیع الصحیح عند العقلاء» و شما شک دارید در اینجا که ثمن، فاقد مالیّت است آیا بیع صحیح عند العقلاء هست یا نه؟ و با شک در این که آیا این بیع، صحیح عند العقلاء هست یا نه؟ چطور می توانید شما به اطلاق«أَحَلَّ اللّهُ الْبَیْعَ» تمسک کنید در حالی که در تمسک به اطلاق باید اصل عنوان مطلق را شما احراز کرده باشید.

در نتیجه از این صور ثلاثه ای که ذکر کردیم در دو صورتش اعمّی و صحیحی در باب معاملات مشترک هستند و تنها ثمرۀ نزاع بین صحیحی و اعمّی در باب معاملات، در این صورت سوم ظاهر می شود؛ در نتیجه این بحث بلا ثمره نخواهد بود. بعضی مسائل جزئی هم دارد که ان شاء الله، بحث صحیحی و اعمّی تمام می شود، فردا ان شاء الله.

پرسش:

1 - ثمرۀ نزاع صحیحی و اعمّی در باب عبادات چیست؟

2 - نظر شهید(ره) در فرق میان حجّ و بقیۀ عبادات را بیان کنید.

3 - دلائل عرفی بودن مراد از معامله کدام است؟

4 - ثمرۀ نزاع میان صحیحی و اعمی در موارد شک را شرح دهید.