سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 2 صفحه 417

یکون فیه مسامحه و عنایه.» مسألۀ امر بین امرین از همینجا حل می شود که«مع کون الفعل واحدا مع ذلک یصح اسناده الی الشخص و یصحّ اسناده الی الله تبارک و تعالی» قرآن می فرماید: «وَ لکِنَّ اللّهَ رَمی» ، رمی را خداوند به خودش نسبت بدهد. حالا این جهت استفاده اش را تلطفا عرض کردم.

بحث این است که اینجایی که رؤیت به نفس و به چشم نسبت داده می شود، آیا وجدانا در آن واحد انسان نمی تواند دو نفر را ببیند؟ دو چیز را ببیند که اگر گفتید که من دو نفر را دیدم که در کوچه مشغول حرکت بودند، حتما باید یک تقدم و تأخری در این رؤیت ملاحظه شده باشد یا اینکه رؤیت مع کونها واحده اما مرأی تعدد دارد. نفس بواسطه سعه و تجرّدی که در آن وجود دارد، در آن واحد می تواند دو نفر را ببیند بلکه بیش از دو نفر را. اینطور نیست که بگویید که حالا که دو نفر هستند باید دو رؤیت در کار باشد و معنا ندارد دو رؤیت در یک زمان تحقق پیدا کند، پس حتما باید یک تقدم و تأخری در کار باشد. وجدانا مسأله اینطور نیست. «رؤیت مع کونه عملا للنفس و مع کون المرأی متعددا، لازمه أن تکون الرؤیه أیضا متعددا، مع ذلک فی آن واحد» بواسطه سعه ای که در نفس تحقق دارد، این معنا تحقق پیدا می کند. این را حالا ما به عنوان اولین مثال می گوییم.

اگر شما گفتید: این معنا را قبول نداریم، با اینکه قبول نکردن خلاف وجدان است، آن وقت نوبت می رسد به جوابهای دوم و سوم و در آخر به جواب چهارمی منتهی می شویم که مسأله را به خوبی حل می کند و نتیجه می گیریم که نفس در آن واحد می تواند دو لحاظ نسبت به دو معنا داشته باشد.

دیدار استاد از امام خمینی در بیمارستان

اما دیروز، بحمد الله خداوند به ما عنایت کرد تا یک مرحله ای البته نه به صورت کامل توانستیم شرفیاب محضر امام بزرگوار(مدّ ظله العالی) بشویم و علت اینکه عرض کردم مرحله کامل نبود، این بود که در آن وقتی که ما آنجا رفتیم و اتفاقا بعدش هم یک قولی جای دیگر داده بودیم، ایشان در خواب بودند و نمی شد برویم و مزاحمت بکنیم، لکن به وسیله تلویزیونهای مدار بسته که در کنار اتاق ایشان بود و تمام منظرۀ اتاق و وضع ایشان را آن به آن نشان می داد، ما کاملا او را ملاحظه کردیم.

بحمد الله حال ایشان از نظر عمل و خصوصیات عمل و مسائلی که در کنار عمل احیانا پیش می آید، روی هم رفته حال ایشان بحمد الله رضایت بخش است. لکن مسألۀ کبر سن و مسأله ضعف فوق العاده ای که در ایشان وجود دارد، این اقتضا می کند که ما به دعاهای گذشته اکتفا نکنیم. این دعای به امام در هر حالی ولو در کمال سلامت هم باشد، به نظر من بزرگترین و بالاترین وظیفه ای است که برای ما هست. ما روزبه روز احساس می کنیم که ارزش وجودی امام برای ما، یعنی برای اسلام با این خصوصیاتی که در جهان استکبار مطرح است، با این توطئه هایی که یکی از توطئه ها مسألۀ کتاب آیات شیطانی سلمان رشدی بود که اگر این مقابلۀ امام بزرگوار با این کتاب نبود، چه بسا مسائل