سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 2 صفحه 44

درس نود و هفتم

اشاره

بسم الله الرحمن الرحیم

الحمد للّه ربّ العالمین و الصّلاه و السّلام علی سیّدنا و مولینا و نبیّنا أبی القاسم محمّد صلّی اللّه علیه و آله و سلّم و علی آله الطیّبین الطّاهرین المعصومین و لعنه اللّه علی أعدائهم أجمعین، من الآن الی قیام یوم الدّین.

نظر مرحوم آخوند(ره) در ترتب ثمرۀ عملی بر بحث حقیقت شرعیه

راجع به ترتّب ثمرۀ عملی در بحث حقیقت شرعیه مرحوم آخوند(رضوان الله علیه) در کفایه می فرمایند: ثمره در استعمالی ظاهر می شود که تأخّر آن استعمال از وضع شارع، احراز شده باشد.

اگر ثابت شد استعمال«صلّ عند رؤیه الهلال» متأخر از حقیقت شرعیه است و متأخّر از تحقق وضع عند الشارع است، ما آن را بر معنای حقیقی حمل می کنیم، یعنی معنای حقیقی جدید، معنای «مستحدث فی الشرع» و می گوییم: که مقصود از«صلّ عند رؤیه الهلال» همان نماز و عبادت مخصوصه است. اما اگر حقیقت شرعیه ثابت نشده باشد و ما وضع شرعی را مورد انکار قرار بدهیم این«صلّ عند رؤیه الهلال» به لحاظ اینکه فاقد قرینۀ مجاز است و هیچ قرینه ای همراه او نیست باید حمل بر معنای حقیقی لغوی بشود و بگوییم: «صلّ عند رؤیه الهلال» یعنی«ادع عند رؤیه الهلال» معنای صلاه، همان معنای حقیقی لغوی خواهد بود. این یک ثمرۀ عملیۀ مهمی است، که آیا وظیفه عند رؤیه الهلال، نماز خواندن یا دعا کردن است؟

بعضی در فرض اول با مرحوم آخوند(ره) موافقت کرده اند، که اگر ما قائل به ثبوت حقیقت شرعیه بشویم و تأخّر این استعمال را از وضع شارع، احراز کنیم، باید حمل بر معنای جدید بشود،