سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 2 صفحه 504

امیّت و بنتیّت و بین خود زوجیت، آیا فاصله وجود دارد یا اتصال در کار است؟ اصل زوجیت از نظر زمان تا کجا امتداد دارد؟ تا زمان امیّت و بنتیت. اینطور نیست که بین زوجیت و امیّت و بنتیت، فاصلۀ زمانی تحقق داشته باشد. در مرضعۀ دوم فاصلۀ زمانی کامل وجود دارد برای اینکه این وقتی که در اختیار مرضعۀ دوم قرار گرفت، «لا تکون زوجه» این صغیره دیگر عنوان زوجیت نداشت، روز اول شیر خورد، «لم تکن زوجه»، روز دوم شیر خورد، «لم تکن زوجه». وقتی که پانزده مرتبه تحقق پیدا کرد، آن وقت می گوییم: این کبیرۀ دوم«امّ من کانت زوجه». پانزده روز قبل، پانزده روز کأنّ اینجا فاصله شده است. پانزده روز بین انتفاء زوجیت و بین تحقق رضاع محرم فاصله تحقق پیدا کرد. لذا آنجا را باید بگوییم: «امّ من کانت زوجه» اگر بخواهیم با حساب دقیق بگوییم. اما در اینجا چه فاصلۀ زمانی تحقق پیدا کرده است؟ آیا بین زوجیت و امیّت و بنتیتی که معلول برای این رضاع محرم است، فاصله زمانی در کار است؟ نه، وقتی که رضاع محرم از مرضعۀ اولی تحقق پیدا کرد، تا آن لحظه زوجیت بود، بعد از آن لحظه هم زوجیت از بین رفت، امیّت و بنتیّت هم در ردیف انتفاء زوجیت تحقق پیدا کرد. لذا ایشان می گویند: روی اتصال زمانی و اینکه فاصله ای بین زوجیت بین امیّت و بنتیّت تحقق پیدا نکرده است، روی عدم فاصله می توانیم بگوییم: «هذه ام الزوجه حقیقه» دیگر مبتنی اش نکنیم بر نزاع در باب مشتق. «هذه حقیقه ام الزوجه لعدم الفصل الزمانی بین الزوجیه و بین الامیه».

صاحب جواهر(ره) هم از این راه می خواهد مسأله را تمام بکند علی القاعده، لکن آن اشکال قبلی به بعض الاعاظم بر ایشان هم وارد است و هم این مطلب اضافه به ایشان وارد است که بالاخره نبودن فاصلۀ زمانی، اگر ما مسأله را بخواهیم با دید عقل ملاحظه کنیم که نباید ملاحظه کنیم، اگر ما با دید عقل بخواهیم مسأله را ملاحظه کنیم، شما می گویید: فاصله زمانی نیست. این عدم فاصله زمانی اقتضاء می کند که این ام الزوجه حقیقیه باشد یا«امّ من کانت زوجه؟» فاصلۀ زمانی نبودن اقتضای تقارن نمی کند. مگر خود شما در باب علت و معلول که مسألۀ تقدم و تأخر رتبی را قائل هستید از نظر زمان نمی گویید: هیچ فاصله ای بین علت و معلول وجود ندارد، اما از نظر رتبه تقدم و تأخر وجود دارد؟ شما که مسأله را با دید عقل می خواهید ملاحظه بکنید، نمی توانید بگویید: به مجردی که فاصلۀ زمانی در کار نیست، ما می توانیم بگوییم: «هذه ام الزوجه حقیقه»، بلکه زوجیت تا لحظه امیّت وجود داشت، لحظه امیّت زوجیت نیست، وقتی که لحظه امیّت زوجیت تحقق نداشته باشد «فکیف تکون هذه ام الزوجه حقیقه؟».

ابتناء حرمت دو مرضعه بر مسأله مشتق

لذا اگر ما باشیم و قاعده، ما معتقدیم که مرضعۀ اولی هم مثل مرضعه ثانیه، رضاعش مبتنی بر