سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 2 صفحه 58

درس نود و نهم

اشاره

بسم الله الرحمن الرحیم

الحمد للّه ربّ العالمین و الصّلاه و السّلام علی سیّدنا و مولینا و نبیّنا أبی القاسم محمّد صلّی اللّه علیه و آله و سلّم و علی آله الطیّبین الطّاهرین المعصومین و لعنه اللّه علی أعدائهم أجمعین، من الآن الی قیام یوم الدّین.

انکار ترتب ثمرۀ عملی بر حقیقت شرعیه

بحث ما در ترتب ثمرۀ عملی بر بحث حقیقت شرعیه بود. آن طوری که ملاحظه فرمودید، مرحوم محقق نائینی(اعلی اللّه مقامه الشریف) و به تبع ایشان صاحب کتاب محاضرات ترتب ثمره را انکار کرده اند. خلاصۀ حرفشان این بود که این الفاظ اگر در لسان خود ائمه(علیه السلام) ذکر شده باشد، ولو این که ما حقیقت شرعیه را انکار کنیم، اما حقیقت متشرعه و حقیقت ثابت عند المتشرعه را نمی توانیم انکار کنیم. این حقیقت قدر مسلم در اواخر عمر رسول گرامی اسلام(صلی الله علیه و آله) ثابت بوده است. پس در زمان ائمه(علیه السلام) که بعد از رسول خدا(صلی الله علیه و آله) بودند، این الفاظ صلاه، صوم، حج و امثال ذلک، به عنوان حقیقت متشرعه در همین معانی مستحدثه، بلا اشکال استعمال می شده و تردیدی در این معنا نیست. اکثریت روایات را هم، این گونه روایات تشکیل و ترتیب می دهد. دو دستۀ دیگر باقی می ماند. یک دسته روایاتی که ائمه(علیه السلام) از لسان رسول خدا(صلی الله علیه و آله) و به عنوان حکایت از رسول خدا(صلی الله علیه و آله) نقل می کرده اند و یک دسته هم روایاتی که از رسول خدا(صلی الله علیه و آله) نقل شده از غیر طریقۀ أئمۀ معصومین(علیه السلام). فرمودند: اما این قسم اخیر که این الفاظ در آن ذکر شده و ما مردد باشیم در معنای آن لفظ، ما حتّی یک روایت به عنوان نمونه نتوانستیم پیدا کنیم. پس اینجا ثمره ای ظاهر نمی شود. اما آن