- اشاره 1
- کلام محقق عراقی(ره) در استثناء یک مورد از علامیّت عدم صحت سلب 1
- درس نود و یکم 1
- علائم حقیقت و مجاز 1
- اطراد از علائم حقیقت 3
- بهترین تعریف اطراد در کلام محقق کمپانی(ره) 3
- ایراد بر جریان اطراد در مجازات به لحاظ صنف علاقه 4
- اشکال بر علامیّت اطراد برای حقیقت بنابر نظریۀ محقق کمپانی(ره) 5
- پرسش: 7
- اشاره 8
- اشکال به بیان محقق اصفهانی(ره) در علامیّت اطراد برای حقیقت 8
- مناقشه در سببیت صحت اطلاق در علامیت عدم اطّراد برای مجاز 9
- بیان مرحوم بروجردی(ره) در اطراد و عدم الاطراد 10
- مناقشه در کلام مرحوم بروجردی(ره) در صحت اطلاق در همه موارد 12
- بیان بعض الاعلام در تعریف اطراد 15
- اشاره 15
- پاسخ استاد از کلام بعض الاعلام در تعبیر جمیع الاستعمالات 17
- حصول استناد معنا به حاق لفظ، شرط تحقق تبادر 19
- مناقشه در دخالت تکرار در اصل تعلیم اطفال 19
- حاصل بحث در علائم حقیقت و مجاز 20
- اشاره 22
- دوران امر بین حقیقت و یکی از احوال خمسه 22
- بیان مرحوم آخوند(ره) در دوران امر بین احوال خمسه 24
- بیان امام خمینی(قده) در بنای عقلاء در اصاله عدم النقل 25
- موارد جریان اصاله عدم النقل 26
- بیان مرحوم حائری(ره) در اصاله عدم النقل در صورت شک در تاریخ نقل 27
- پرسش: 28
- اشاره 29
- درس نود و پنجم 29
- ثبوت حقیقت شرعیه در الفاظ عبادات 29
- نکات لازم در رابطه با حقیقت شرعیه 30
- بررسی تاریخ رسول اکرم(صلی الله علیه و آله) دربارۀ وضع الفاظ 30
- مراجعۀ به قرآن دربارۀ وضع الفاظ 32
- اطلاق صلاه به اعمال مخصوصه در لسان مشرکین 34
- پرسش: 36
- حقیقت شرعیه و اقتضای وضع جدید 37
- اشاره 37
- حقیقت شرعیه در زمان رسول اکرم(صلی الله علیه و آله) 38
- توجیه کلام پیامبر(صلی الله علیه و آله): «صلّوا کما رأیتمونی أصلّی» 39
- ثمرۀ بحث حقیقت شرعیه 40
- بحث اخلاقی 41
- پرسش: 43
- اشاره 44
- نظر مرحوم آخوند(ره) در ترتب ثمرۀ عملی بر بحث حقیقت شرعیه 44
- انکار ترتب ثمرۀ عملی بر بحث حقیقت شرعیه 46
- وصول اکثر الفاظ کتاب و سنت از طریق ائمه(علیه السلام) 47
- کلام مرحوم نائینی(قده) و خوئی(قده) و اشکالات آنها 48
- پرسش: 50
- تواتر؛ تنها طریق اثبات قرآن بودن 51
- اشاره 51
- خصوصیت قرآن در لزوم اثبات آن به وسیلۀ تواتر 52
- ضبط قرآن در زمان رسول اکرم(صلی الله علیه و آله) 54
- جمع قرآن بعد از پیامبر(صلی الله علیه و آله) 55
- پرسش: 57
- انکار ترتب ثمرۀ عملی بر حقیقت شرعیه 58
- اشاره 58
- محل ترتب ثمرۀ حقیقت شرعیه 60
- طریقۀ آخوند(ره) در باب حقیقت شرعیه 61
- پرسش: 63
- اشکال بر نظر مرحوم آخوند(ره) در تحقق وضع به استعمال 64
- اشاره 64
- پاسخ مرحوم عراقی به اشکال منع تحقق وضع به وسیله استعمال 65
- اشکال استاد به فرمایش محقق عراقی(ره) 67
- اشکال استاد بر محقق نائینی(ره) 68
- پرسش: 69
- اشاره 71
- وضع الفاظ از راه استعمال 71
- حقیقت تعیّنیّه در معانی مستحدثه در شرع 73
- حکم استعمال در کلام شارع 73
- شرط احراز حقیقت تعیّنیّه 75
- پرسش: 76
- اشاره 78
- ثمرۀ بحث حقیقت شرعیه 78
- اشکال بر عدم احراز تأخّر استعمال از وضع 79
- طرح و نقد قول اول در«اصاله تأخر الاستعمال» 79
- طرح و نقد قول دوم در اصل عدم نقل 83
- پرسش: 84
- صحیح و اعم 85
- اشاره 85
- بحث صحیح و اعم 86
- اشاره 86
- اقوال در باب حقیقت شرعیه 86
- فرق کلام باقلانی و منکرین حقیقت شرعیه 87
- تعبیر جامع و صحیح در میان اقوال 89
- اشکال قول باقلانی در تعبیر جامع و حل آن 90
- پرسش: 91
- معنای صحت و فساد از نظر مرحوم آخوند(ره) و اشکال آن 92
- اشاره 92
- عدم قبول معنای صحت و فساد از مرحوم آخوند 94
- تفاوت صحت با کمال(تمام) و فساد با نقصان 96
- پرسش: 97
- ضابطۀ معنای تمامیّت و نقص در مرکبات 98
- اشاره 98
- تعمیم ضابطۀ تمامیّت 99
- استثناء از ضابطۀ تمامیّت 100
- وحدت اعتباری در عبادات 101
- رفع یک شبهه 102
- پرسش: 103
- اشاره 104
- نحوۀ وضع در الفاظ عبادات و تشابه آن با وضع در اسماء اجناس 104
- اشکال به مرحوم آخوند(ره) در نحوۀ بحث 105
- تصویر محل نزاع در الفاظ عبادات و اشکالات آن 106
- بحث اخلاقی 109
- پرسش: 110
- اشاره 111
- نحوۀ وضع در الفاظ عبادات و چگونگی تصور آن 111
- راه حل ها؛ 112
- اشاره 112
- تصویر جامع بنابر قول صحیحی و اشکال آن 112
- راه حل اول در تصویر جامع و اشکال آن 112
- راه حل دوم صحت از راه وصف و اشکال آن 113
- صحّت به حمل اولی 114
- راه حلهای نهایی 115
- پرسش: 116
- أجزاء، شرائط و موانع و ارتباط آنها با بحث صحیح و اعم 117
- اشاره 117
- تقسیم أجزاء به نظر مرحوم آخوند(ره) و نقش آن 118
- نقش شرائط و موانع در بحث صحیح و اعم 119
- اقسام شرائط 120
- پرسش: 122
- دخول بعض شرائط در بحث صحیح و اعم 122
- اشاره 123
- اقسام شرائط نسبت به احکام شرعیّه 123
- اشاره 123
- نظر مرحوم شیخ انصاری(ره) دربارۀ اخذ شرائط در احکام شرعیّه 124
- اشکال فرمایش شیخ انصاری(ره) در چگونگی اخذ اجزاء و شرائط 125
- نظر محقق نائینی(ره) در شرائط مأخوذ در متعلق حکم 126
- اشکال بر استحالۀ اخذ بعض الشرائط در متعلق احکام 128
- اقوال مختلف در مدخلیّت شرائط سه گانه در تسمیه 130
- اشاره 130
- لابدّیت تصویر جامع به نظر مرحوم آخوند(ره) 131
- نظر محقق نائینی(ره) در لابدّیت تصویر جامع 133
- اشاره 137
- نظر محقق نائینی(ره) در تصویر جامع و اشکالات آن 137
- خصوصیتهای جامع 140
- بحث اخلاقی 141
- پرسش: 143
- خصوصیات جامع بنا بر قول به اعم و صحیح 144
- اشاره 144
- تصویر جامع طبق نظر مرحوم آخوند(ره) 147
- اشکال مرحوم بروجردی(ره) به مرحوم آخوند(ره) و پاسخ آن 148
- پرسش: 150
- اشاره 151
- اشکالات استاذنا الاعظم الامام(مدظله العالی) بر مرحوم آخوند(ره) 151
- تصویر جامع بنا بر نظر مرحوم آخوند(ره) 151
- اشاره 151
- پاسخ استاد به اشکال دوم حضرت امام(مدظله) 153
- اشکالات دیگر بر کلام مرحوم آخوند(ره) 154
- پرسش: 157
- اشاره 158
- شناخت جامع از راه آثار و خواص آن 158
- دخالت شرائط در موضوع له 159
- راه حل مرحوم محقق نائینی(ره) و راه حل مرحوم محقق عراقی(ره) 160
- فرق جامع حقیقی و جامع عنوانی 161
- اشکال استاد بر کلام مرحوم محقق عراقی(ره) 163
- پرسش: 164
- اشاره 165
- ادعای مرحوم محقق کمپانی(ره) در انحصار راه حل در تصویر جامع 165
- اقسام ماهیات 166
- فرق اقسام ماهیات با یکدیگر در کلام محقق کمپانی(ره) 167
- اختلاف نظر مرحوم کمپانی(ره) با مرحوم آخوند(ره) 167
- نقد کلام مرحوم محقق کمپانی(ره) و اشکالات آن 170
- پرسش: 171
- اشاره 172
- تصویر جامع بنابر نظر مرحوم آقای بروجردی(ره) 172
- مناقشۀ در کلام مرحوم آقای بروجردی(ره) 174
- فرق نماز با مرکبات دیگر 175
- ارتکاز متشرعه و نظر مرحوم آقای بروجردی(ره) 176
- دعوت طلاب به حضور در جبهه ها 177
- پرسش: 177
- تصویر جامع بنابر نظر حضرت امام(مد ظله) 178
- اشاره 178
- اختلاف وضع در اقسام مرکبات 181
- اشکالات وارد بر راه حل امام(مد ظله) 182
- پرسش: 183
- اشاره 184
- غرض از تصویر جامع در کلام آخوند(ره) 184
- ارتباط تصویر جامع و علائم حقیقت و مجاز 185
- لزوم تصویر جامع 187
- مختار در تصویر جامع بنابر نظر استاد 188
- جریان اصاله البرائه العقلیه در اقل و اکثر ارتباطی 189
- پرسش: 190
- اشاره 191
- محال بودن جامع بنابر صحیحی 191
- سببیت یا مسببیت جامع 193
- تصویر جامع بنابر اعمی و صحیحی 194
- نظر مرحوم محقق نائینی(ره) در جریان اشتغال بنابر صحیحی 195
- پرسش: 197
- ثمرۀ قول به صحیح یا اعم 198
- اشاره 198
- فرق مسأله دوران بین اقل و اکثر با شک در محصّل 199
- برائت بر مبنای انحلال در دوران امر بین اقل و اکثر ارتباطی 200
- جریان انحلال در ترکب 201
- بیان استاد در دفاع از کلام آخوند(ره) 202
- پرسش: 204
- اشاره 205
- تمسک به اطلاق لفظیه در عبادات برای صحیحی و اعمی 205
- اشکال تمسک صحیحی به اطلاق 207
- عدم جواز تمسک صحیحی در شک در جزئیت 207
- بررسی ابواب فقهی و رد اشکال اول 209
- پرسش: 211
- اشاره 212
- علت عدم جواز صحیحی به اطلاق 212
- اشاره 213
- عدم صغری دلیل بر عدم وجود ثمره 213
- اشکال دوم: مراد از اطلاق و جواب آن 213
- فرق بین«أَحَلَّ اللّهُ الْبَیْعَ» و«کُتِبَ عَلَیْکُمُ الصِّیامُ» 215
- اشکال سوم: مرحلۀ ترتب ثمره 216
- پرسش: 217
- اشاره 218
- وحدت نظر اعمی و صحیحی در تمسک به اطلاق در مقام تعلق امر 218
- فرق نظر اعمی و صحیحی در تکلیف 219
- کیفیت استعمال مطلق در بیان اعمی 221
- تصویر جامع بنابر قول به اعم 222
- تصحیح تکلیف از نظر اعمی به نحو اطلاق و تقیید 223
- پرسش: 224
- وجه جمع صحیحی بین تبادر و تصویر جامع 225
- اشاره 225
- اشکال حضرت امام(ره) بر بیان مرحوم آخوند در تأخر وجود از ماهیّت 226
- اقسام برهان در منطق 228
- لزوم داشتن منشأ در انتقال از شیء به شیء دیگر 228
- ترتب آثار بر وجود خارجی 229
- عدم صحت سلب در بیان مرحوم آخوند(ره) 231
- پرسش: 231
- اشاره 232
- اشکال حضرت امام(مد ظله) در استحالۀ تبادر بر مبنای مرحوم آخوند(ره) 232
- عدم لزوم معلومیت ماهیّت در وضع 233
- ادعای تبادر در صورت اطلاع از آثار و لوازم 235
- استدلال صحیحی به اخبار 235
- رد استاد بر استدلال مرحوم آخوند(ره) 237
- پرسش: 238
- اشاره 239
- استدلال صحیحی به روایات 239
- تقریب دوم استدلال به روایات و نقد آن 240
- تبیین اختلاف میان موارد اجرای قاعدۀ تقدیم تخصص بر تخصیص 241
- اشکال مشترک بر هر دو تقریب استدلال 244
- خلاصۀ نقد استاد بر تقریب دوم 244
- پرسش: 245
- تقریب استدلال صحیحی به دسته دوم از روایات 247
- اشاره 247
- پاسخ آخوند(ره) از اشکال مذکور 249
- نقد پاسخ آخوند(ره) بر دلیل برای نفی حقیقت ادعایی 250
- نقدی بر اشکال استاد در اصاله الحقیقه 251
- پاسخ از نقد: اجرای اصاله الحقیقه در هنگام شک در مراد 252
- پرسش: 253
- دلیل چهارم صحیحی ها در استدلال به کیفیت نامگذاری 254
- اشاره 254
- نقد آخرین دلیل صحیحی ها و مناقشات در آن 256
- بازگردانی دلیل صحیحی به نفع اعمی 258
- نقضی بر دلیل چهارم صحیحی 258
- پرسش: 260
- دلیل استاد به نفع اعمی ها 261
- اشاره 261
- دلیل اول: تمسک به حدیث لا تعاد 263
- بررسی ادلۀ اعمی ها 263
- شبهۀ اعم بودن استعمال از صحت و مجاز 265
- محدودیت استعمال مجازی 265
- اشکال دیگر به استدلال اعمی به حدیث لا تعاد 266
- پرسش: 267
- اشاره 268
- اشاره 268
- اشکال دوم بر استدلال اعمی به حدیث لاتعاد 268
- پاسخ استاد از استدلال دوم اعمی بر حدیث لاتعاد 270
- دلیل سوم اعمی در شرط صحت بودن ولایت برای عبادت 272
- پرسش: 274
- استدلال اعمی به روایت«بنی الاسلام علی الخمس» 275
- اشاره 275
- بیان عظمت امامت در روایت«بنی الاسلام علی الخمس» از امام(علیه السلام) 276
- مراد از صحت در روایت«بنی الاسلام علی الخمس» 278
- استدلال اعمی به روایت«دعی الصلاه» 280
- عدم جواز استدلال اعمی و صحیحی به روایت 282
- پرسش: 283
- اشاره 284
- تقریب استدلال اعمی به روایت«دعی الصلاه» 284
- توجیه روایت«دعی الصلاه» بنابر نهی ارشادی 285
- عدم جواز حمل روایت بنابر استعمال مجازی 287
- استدلال اعمی به صحت نذر در عبادات مکروه 288
- مخالفت نذر در عبادت مکروه 289
- پرسش: 290
- صحت انعقاد نذر در عبادات مکروه 291
- اشاره 291
- اشکالات بر استدلال اخیر اعمی 292
- حکم مخالفت نذر در عبادت فاسد 293
- راه حل مرحوم محقق حائری(ره) و محقق عراقی(ره) 295
- حل مسألۀ نذر در عبادت مکروه 295
- پرسش: 297
- اشاره 298
- تعلق کراهت به حیثیت و أینیت در مسألۀ نذر 298
- عدم تجاوز حکم در صورت تعلق حکم به عنوان 299
- کیفیت دو حکم در صورت نذر 301
- انحصار تعلق تکلیف واحد در عنوان واحد 302
- بطلان استفادۀ دو مفاد متضاد از یک عنوان 303
- پرسش: 304
- دلائل متوجه به ناذر در تکلیف کراهتی 305
- اشاره 305
- اول؛ وجوب اصل تکلیف 305
- دوم؛ متعلق تکلیف کراهتی 306
- سوم؛ حقیقت نذر در عدم اتیان تکلیف کراهتی 307
- مسامحۀ در قول فقهاء به وجوب تکلیف واجب به نذر 308
- برهان بر عدم تغییر نذر در حقیقت تکلیف 309
- مراد از رجحان در نذر 310
- اشکال بر اعمی در مورد ناذر و حل آن بر مبنای مختار 311
- فرق این مسأله با مسألۀ امر به شیء مقتضی نهی از ضد 311
- پرسش: 312
- اشاره 313
- بحث صحیحی و اعمی در خصوص الفاظ عبادات 313
- استعمال حقیقی در کامل و ناقص بنا بر قول اعمی 314
- فرق ماهیّت کلیه و اعلام شخصیه از نظر عناوین 315
- تحلیل استاد از فتوای حضرت امام(ره) در مورد سلمان رشدی 316
- پرسش: 320
- اشاره 321
- استعمال عناوین معاملات در صحیح یا اعم 321
- توقف بحث بر سببی یا مسببی بودن موضوع له 322
- علت عدم صحت تصور ملکیت صحیحه و ملکیت فاسده 323
- اختلاف نظر میان شارع و عقلا در باب معاملات 325
- فرق میان معاملات و عبادات 326
- پرسش: 327
- فرق میان نظر شارع و عقلا در عبادات بنابر قول به صحیح 328
- اشاره 328
- اشکال حضرت امام(مد ظله) بر مرحوم آخوند(ره) 329
- صحیح به حمل اولی ذاتی یا صحیح به حمل شایع صناعی 330
- پرسش: 334
- استعمال الفاظ در معنای کلی یا افراد 336
- اشاره 336
- عدم فرق میان معاملات و عبادات در نظر مرحوم آخوند(ره) 337
- وضع الفاظ برای اعم در عبادات 338
- وضع الفاظ در مرکبات 339
- مقایسۀ بحث با اقرار در تأیید وضع برای صحیح 341
- ثمرۀ نزاع صحیحی و اعمّی در باب عبادات 344
- اشاره 344
- نظر شهید در فرق میان حجّ و بقیۀ عبادات 345
- اشکال بر کلام شهید در باب معاملات 346
- دلائل عرفی بودن مراد از معامله 347
- ثمرۀ نزاع میان صحیحی و اعمی در موارد شک 349
- پرسش: 350
- عدم شرعی بودن بیع در«أَحَلَّ اللّهُ الْبَیْعَ» 351
- اشاره 351
- مسأله تقیید و اطلاق در«أَحَلَّ اللّهُ الْبَیْعَ» 352
- تمسک به سبب یا مسبّب در«أَحَلَّ اللّهُ الْبَیْعَ» 354
- معنای مسببی از«أَحَلَّ اللّهُ الْبَیْعَ» و اشکال آن 355
- بحث اخلاقی 356
- پرسش: 357
- تمسک به اطلاق در مسبّب بودن عناوین معاملات 358
- اشاره 358
- راه حل محقق نائینی(ره) در تمسک به اطلاق 359
- اشکالات استاد بر بیان محقق نائینی(ره) 361
- فرق امر اعتباری و واقعی 362
- پرسش: 363
- مراد از سببیت، شرعی یا عرفی 365
- اشاره 365
- علت لزوم وجود مسبّب در هر بیع 367
- نظر مرحوم آقای بروجردی(ره) در تقدیم زوج بر زوجه در عقد 369
- اشتراک لفظی و اقوال در مسأله 370
- پرسش: 371
- اشاره 372
- استدلال برای اقوال مختلف در اشتراک لفظی 372
- کلام آخوند(ره) در تعدد وضع به تعدد الفاظ 374
- وضع، مقدمۀ استعمال یا دارای اصالت 375
- اوضاع غیر متناهی، لازمۀ الفاظ متناهی و معانی غیر متناهی 375
- استدلال بر قول به ضرورت عدم 377
- پرسش: 378
- اشاره 380
- ماهیّت وضع در اشتراک لفظی 380
- فرق بین مقام وضع و بین مقام استعمال 381
- حقیقت وضع و نام گذاری 382
- استعمال مشترک لفظی در اکثر از معنای واحد 383
- پرسش: 387
- ضرورت یک لفظ برای چند معنی در مشترک لفظی 388
- اشاره 388
- تفهیم و تفهّم، غرض از وضع 390
- اشتراک لفظی بهترین راه برای تفهیم و تفهّم علی سبیل الاجمال 392
- استثناء قرآن از اشتراک لفظی 393
- عدم لزوم اجمال در اشتراک لفظی 394
- پرسش: 395
- استعمال لفظ مشترک، در اکثر از معنای واحد 396
- اشاره 396
- امکان وقوعی استعمال یک لفظ در دو معنا در استعمال واحد 397
- استحاله یا امکان استعمال در اکثر از معنا 399
- فنای لفظ در معنا 400
- احتمالات استحالۀ استعمال مشترک در اکثر از معنا 404
- اشاره 404
- مناقشۀ استاد در کلام مرحوم آخوند 405
- عدم لزوم اجتماع ضدین 407
- بررسی استعمال لفظ از نظر مخاطب و مستمع 408
- تبعیت الفاظ از معانی در لحاظ 409
- معیار تعدد لحاظ 410
- پرسش: 411
- اشاره 412
- عدم امکان تعلّق دو لحاظ به یک شیء 412
- استحالۀ استعمال مشترک در اکثر از معنا 414
- امکان دو لحاظ در آن واحد 415
- دلیل اول استاد در ردّ مرحوم آخوند: وجدان 416
- جواب استاد به مرحوم آخوند(ره) 416
- دیدار استاد از امام خمینی در بیمارستان 417
- پرسش: 418
- دلیل محال بودن استعمال لفظ در بیش از یک معنا 420
- اشاره 420
- ردّ قول محقق نائینی از راه قضایای حملیه 421
- حمل دو محمول متضاد در قضایای حملیه 422
- اختلاف نظر مرحوم نائینی(ره) و مرحوم آخوند(ره) 423
- انواع وجود برای اشیاء 424
- پرسش: 426
- رحلت بنیانگذار جمهوری اسلامی حضرت امام خمینی(ره) انتظار اسلام و جامعه از روحانیت 427
- اشاره 427
- هدف اسلام از به دست گرفتن قدرت 429
- ادامه راه و افکار امام(ره) وظیفۀ همگانی 429
- ایجاد جاذبیت در تبلیغ 430
- تأثیر زندگی و زهد امام(ره) در دنیا 431
- استعمال لفظ در اکثر از یک معنا 432
- راه سوم استحالۀ استعمال در اکثر از معنای واحد 433
- پرسش: 434
- وجود لفظی 435
- استعمال لفظ در اکثر از یک معنا 435
- اشاره 435
- وجود تنزیلی 437
- تخیّلی و غیر عقلانی بودن وجود تنزیلی 438
- بررسی امکان دو وجود تنزیلی در یک لفظ 440
- پرسش: 441
- اشاره 442
- استحالۀ استعمال لفظ در اکثر از معنای واحد 442
- دلیل محقق قمّی(ره) بر عدم جواز استعمال در اکثر از معنای واحد 443
- اشکالات استاد به بیان مرحوم محقق قمی(ره) 445
- نتیجۀ بحث در عدم جواز استعمال لفظ در اکثر از معنا 447
- پرسش: 448
- اشاره 449
- جواز استعمال لفظ در اکثر از یک معنی 449
- اشکالات استاد بر صاحب معالم(ره) 450
- بیان صاحب معالم(ره) در فرق میان مفرد و تثنیه و جمع 450
- اشاره 450
- اشکال مرحوم آخوند(ره) بر صاحب معالم(ره) 452
- خلط مفهوم و مصداق در کلام صاحب کفایه 453
- پرسش: 455
- عدم تکرار مفرد در تثنیه و جمع 456
- اشاره 456
- استعمال لفظ در اکثر از معنا در مفرد و تثنیه و جمع 456
- چگونگی تثنیه در اعلام شخصیه 458
- عدم جریان اشکال دوم در جمع 459
- عدم استعمال لفظ در اکثر از معنا در تثنیه و جمع 460
- پرسش: 462
- اشاره 463
- ارتباط روایات بطون قرآن با استعمال لفظ در اکثر معنای واحد 463
- جواب مرحوم آخوند(ره) از روایت بطون قرآن 464
- اشکال بعض الاعلام بر عدم ارتباط بطن قرآن با لفظ و معنا 465
- دلالت التزامیه بطون آیات بر معانی آیات 466
- وجوه و احتمالات در بطون آیات 467
- اختلاف برداشت مفسرین از آیات 468
- پرسش: 470
- بحث مشتق 471
- اشاره 471
- اشاره 472
- اطلاق مشتق بر ذات متلبس به مبدأ 472
- بحث مشتق، بحث لغوی 473
- فرق بین عقلی بودن و لغوی بودن بحث مشتق 475
- فرق بین عناوین مشتق در متلبس و منقضی 477
- پرسش: 478
- چگونگی ارتباط عنوان با ذات و جهت اشتقاقی مشتق 479
- اشاره 479
- انتزاع عنوان از نفس ذات مشتق سبب خروج از محل نزاع 480
- دلیل خروج عنوان منتزع از نفس ذات از بحث مشتق 480
- دخول عناوین انتزاعیه و اعتباریه در بحث مشتق 483
- عناوین دارای فرد منتزع ذاتی و غیر منتزع ذاتی 484
- پرسش: 485
- مشتق ادبی و خروج افعال و مصادر از محل نزاع 486
- اشاره 486
- خروج مصادر از محل نزاع 487
- ادله صاحب فصول(ره) بر خروج غیر اسم فاعل از بحث مشتق 488
- جواب مرحوم آخوند(ره) به فرمایش صاحب فصول(ره) 489
- دخول نسبت و موارد دارای ملاک مشتق در بحث مشتق 491
- پرسش: 492
- مثال فقهی مبتنی بر بحث مشتق 493
- اشاره 493
- وجه حرمت امّ الزوجه در مقام 495
- بررسی دخالت قید«مدخول بها» در مقام 497
- طرح مسأله در ربیبه یعنی«بنت الزوجه» 497
- پرسش: 499
- اشاره 500
- اشتراک و افتراق بنت الزوجه و امّ الزوجه 500
- نزاع در باب مشتق و حرمت مرضعۀ اولی 500
- بیان امّ الزوجه بودن مرضعۀ کبیرۀ اولی 502
- بیان صاحب جواهر(ره) در حلّ مسألۀ مرضعه 503
- ابتناء حرمت دو مرضعه بر مسأله مشتق 504
- پرسش: 505
- اشاره 506
- جریان نزاع در اسم زمان 506
- اشکال و حلّ مشکل در اسم زمان 508
- نقد فرمایش مرحوم آخوند(ره) توسط استاد 510
- تحقیق در معنای اسم جلاله 511
- پرسش: 513
- مناقشۀ در اسم زمان 514
- اشاره 514
- جواب مرحوم بروجردی(ره) دربارۀ اسم زمان 514
- نحوه اشتراک اسم زمان و مکان 516
- اشکال در اشتراک عنوان میان اضافۀ به مکان و اضافۀ به زمان 517
- نحوه اشتراک در وضع عام و موضوع له خاص 518
- کلی بودن زمان 519
- پرسش: 521
- اشاره 522
- مقدمات بحث مشتق: مادۀ مشتق 522
- اشاره 522
- نظر محققین در مادۀ مشتق 524
- حکم مادۀ مشتقات، بدون هیئت 525
- اشکال دوم در عدم فرق میان ماده و اسم مصدر 527
- پرسش: 528
- اشاره 530
- تحقیق قول متأخرین در مادۀ مشتقات: 530
- بیان حقیقت فعل و فرق آن با اسم 532
- اسناد فعل به زمانیات و مجردات 533
- اشکال مرحوم آخوند(ره) بر تعریف فعل 533
- کیفیت وضع حروف 535
- پرسش: 536
- اشاره 537
- بیان حقیقت معانی حرفیه 537
- بیان مراد از موضوع له خاص در معانی حرفیه 538
- بیان کیفیّت معنای حرفی در هیئات 541
- کیفیت معانی در افعال 542
- پرسش: 544
- تفاوت وضع در فعل و حرف 545
- اشاره 545
- وضع افعال لازم و متعدی در زمان ماضی 546
- وضع فعل مضارع برای حال و استقبال 547
- کیفیت وضع فعل مضارع برای حال و استقبال 548
- بحث اخلاقی 550
- پرسش: 551
- اشاره 552
- منشاء اختلاف در مصادیق یک هیئت از مشتق 552
- عدم اختلاف در مبادی یک هیئت 554
- عدم اخذ شأنیت در معنای اصطلاحی اجتهاد 555
- وضع اختلاف مبادی مشتقات 557
- پرسش: 558
- اشاره 559
- منشاء اختلاف مصادیق مشتقات 559
- قول بعض الاعلام(ره) در بیان وجه اختلاف 560
- اثر قضیه حملیه در اختلاف مشتقات 560
- تحقیق معنای اسم آلت 563
- اشکال انقضاء مبدأ در اسم مکانها 565
- پرسش: 566
- اشتراک اسم فاعل و اسم مفعول در محل نزاع 567
- اشاره 567
- بیان حّق در فرق میان تاجر و ضارب 568
- بیان مراد از کلمه«حال» در بحث مشتق 570
- بیان صحیح در مراد از«حال» 571
- نظر مرحوم آخوند(ره) در مراد از«حال» 571
- وجه عدم ارادۀ زمان نطق از کلمه«حال» 572
- پرسش: 574
- انسلاخ مشتقات از زمان 574
- اقسام حال در عنوان مشتق 575
- اشاره 575
- مقصود مرحوم آخوند(ره) از حال در باب مشتق 576
- اشکال حال به معنای تلبس 578
- بحث اجتماعی 580
- پرسش: 582
- اشاره 583
- حمل اولی ذاتی و شایع صناعی 583
- نظر صدر المتألهین(ره) در حملیه به حمل شایع 584
- نظر حضرت امام(ره) در حملیه به حمل شایع 586
- مقتضای اصل در باب مشتق 588
- پرسش: 589
- بیان مرحوم آخوند(ره) در جریان اصل 590
- اشاره 590
- عدم جریان استصحاب در شبهات مفهومیه 593
- لزوم جریان استصحاب در هر دو فرض 595
- پرسش: 597
- اشاره 598
- تفصیلات بحث مشتق 598
- اشاره 598
- اشکال تفصیلات شش گانه 600
- ادلۀ مرحوم آخوند(ره) در بیان حقیقت مشتق 601
- تضاد بین مواد مشتقات 602
- برگشت تمام ادله به تبادر 603
- پرسش: 604
- اشاره 605
- وحدت وضع و اشتراک معنوی در مشتق 605
- قدر جامع در متلبس و منقضی 606
- ادلۀ مقام اثبات حقیقت مشتق 608
- تفصیل بین محکوم علیه و محکوم به 611
درس یکصد و هفتاد و سوم
اشاره
بسم الله الرحمن الرحیم
الحمد للّه ربّ العالمین و الصّلاه و السّلام علی سیّدنا و مولینا و نبیّنا أبی القاسم محمّد صلّی اللّه علیه و آله و سلّم و علی آله الطیّبین الطّاهرین المعصومین و لعنه اللّه علی أعدائهم أجمعین، من الآن الی قیام یوم الدّین.
بیان مرحوم آخوند(ره) در جریان اصل
مرحوم آخوند(ره) می فرمایند: اگر در اصل مسأله تردید کنیم و برای ما أحد الطرفین روشن نشود که آیا واضع مشتق را برای خصوص وضع کرده یا برای اعم از متلبس و منقضی؟ اینجا اگر بخواهیم یک اصلی به نام عدم ملاحظۀ خصوص جاری کنیم، به لحاظ اینکه خصوص، همان عموم است با شیء زائد و همان حد مشترک است با جهت امتیاز، ایشان فرمودند: اینجا اصالت عدم ملاحظۀ خصوص معارض با اصالت عدم ملاحظۀ عموم است، برای اینکه نزاع ما در مصادیق و افراد نیست که بگوییم: یک سری افراد مشترکه ای داریم و یک سری افراد زائده. نزاع ما همان طوری که ذکر کردیم در یک معنای تصوری و مفهوم تصوری است؛ یعنی در رابطۀ با مفهوم و در عالم مفهومیت بحث داریم. انسان و حیوان دو مفهوم هستند، ولو اینکه از نظر صدق و تحقّق در خارج عموم و خصوص مطلق هستند، اما از نظر مفهومیت«انسان له مفهوم و حیوان له مفهوم آخر»، لذا اگر شما بخواهید اصالت عدم ملاحظه خصوصیت را جاری کنید، این معارض با اصالت عدم ملاحظۀ عموم است. این اولا.
ثانیا: دلیل بر اعتبار اصاله العدم چیست؟ «ما الدلیل علی اعتبار اصاله عدم ملاحظه