سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 2 صفحه 78

درس یکصد و دوم

اشاره

بسم الله الرحمن الرحیم

الحمد للّه ربّ العالمین و الصّلاه و السّلام علی سیّدنا و مولینا و نبیّنا أبی القاسم محمّد صلّی اللّه علیه و آله و سلّم و علی آله الطیّبین الطّاهرین المعصومین و لعنه اللّه علی أعدائهم أجمعین، من الآن الی قیام یوم الدّین.

ثمرۀ بحث حقیقت شرعیه

در بحث حقیقت شرعیه یک بحث کوتاه دیگر باقی مانده است. آیا ثمرۀ عملیّه بر این بحث مترتب می شود یا نه؟ این بحث ترتب ثمره، از نظر بعضی از بزرگان مورد انکار واقع شده بود. بیانی در این رابطه ذکر کرده اند که هم اصل بیان ایشان و هم مناقشاتی که به نظر ما وارد بود، مطرح شد. در نتیجه، ترتب ثمره را پذیرفتیم و عرض کردیم: همان طور که مرحوم آخوند(ره) در این بحث قائل به ترتب ثمره شده اند، به نظر ما هم ثمره بر این بحث مترتب است، گرچه ما اساس حقیقت شرعیه را با توجه به آن نکاتی که روز اول عرض کردیم، نپذیرفتیم، لکن حالا بحث در ترتب ثمره است.

مرحوم آخوند(ره) می فرمایند: ثمره در اینجا ظاهر می شود که اگر استعمالی را احراز کنیم که تأخر از وضع و ثبوت حقیقت شرعیه دارد، مثل این که رسول خدا(صلی الله علیه و آله) فرموده باشند: «صلّ عند رؤیه الهلال» و ما احراز کرده باشیم که این«صلّ عند رؤیه الهلال» بعد از ثبوت حقیقت شرعیه و تحقق وضع از ناحیۀ رسول خدا(صلی الله علیه و آله) است. کسی که قائل به ثبوت حقیقت شرعیه است، «صلّ عند رؤیه الهلال» را حمل بر معنای مستحدث و جدید می کند و می گوید: مراد همان نماز معهود و متعارف است. اگر کسی منکر حقیقت شرعیه شد و گفت: چنین چیزی ثابت نشده و تحقق ندارد،