سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 2 صفحه 98

درس یکصد و پنجم

اشاره

بسم الله الرحمن الرحیم

الحمد للّه ربّ العالمین و الصّلاه و السّلام علی سیّدنا و مولینا و نبیّنا أبی القاسم محمّد صلّی اللّه علیه و آله و سلّم و علی آله الطیّبین الطّاهرین المعصومین و لعنه اللّه علی أعدائهم أجمعین، من الآن الی قیام یوم الدّین.

ضابطۀ معنای تمامیّت و نقص در مرکبات

تفصیلی را مرحوم آخوند(قدس سرّه) برای صحت پذیرفتند. ایشان معتقد هستند که نظریۀ همه ارباب علوم در رابطۀ با صحت، به معنای تمامیّت است. عرض کردیم که قاعدتا اگر صحت به معنای تمامیّت شد، فساد هم به معنای نقص خواهد بود، گرچه در کلام ایشان این طرف قضیه ذکر نشده است، لکن لازمۀ بیان ایشان، چنین مطلبی است. در حالی که هم تقابل بین اینها فرق می کند و هم موارد استعمالشان متفاوت است. ضابطه، برای معنای تمامیّت و نقص، عبارت از این معناست که کلمۀ تام در مقابل ناقص، اکثر اوقات در مرکباتی استعمال می شود که دارای اجزایی و موادّی باشند.

اگر این اجزاء«بأجمعها و تمامها» وجود پیدا کند، از این مرکب تعبیر به مرکب تام و کامل می کنند و اگر دارای کمبود بعضی از اجزاء و مواد باشد و بعضی از اعضاء در آن تحقق نداشته باشد، تعبیر به ناقص می کنند. حتی در جسم انسان روی همین جهت، تعبیر به نقص و تمام و کمال می شود. مثل این که خداوند مولودی به کسی عنایت می کند؛ انسان از آن کس سؤال می کند: آیا این مولود شما خدای ناکرده ناقص یا کامل است؟ اگر واجد جمیع اعضاء و جوارح باشد، در جواب می گوید: بحمد الله این مولود کامل است و اگر خدای ناکرده فاقد بعضی از اجزا باشد، پا نداشته باشد، دست نداشته