سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 3 صفحه 100

درس یکصد و هشتاد و نهم

اشاره

بسم الله الرحمن الرحیم

الحمد للّه ربّ العالمین و الصّلوه و السّلام علی سیّدنا و مولینا و نبیّنا أبی القاسم محمّد صلّی اللّه علیه و آله و سلّم و علی آله الطیّبین الطّاهرین المعصومین و لعنه اللّه علی أعدائهم أجمعین، من الآن الی قیام یوم الدّین.

قابلیت حمل در مشتق و عدم آن در مبدأ

مرحوم آخوند(ره) در تنبیه چهارم و پنجم از این تنبیهات تقریبا روی یک مطلب بحث می کنند ولو اینکه این یک مطلب دو جهت در او هست ولی تقریبا مربوط به هم است و می توان گفت که یک بحث است، همان طور که در کلام امام بزرگوار(قدس سره) هم به عنوان یک بحث مطرح شده، اما دو جهت در او هست: یک جهت این هست که هیچ شک و شبهه ای نیست(مخصوصا با آن حرفی که قبلا زدیم) که مشتق دارای یک معنایی است که بالذات و فی الواقع قابل حمل است، و اما مبدأ دارای یک خصوصیت معنوی و واقعی است که قابلیت حمل ندارد. این مبدأی که قابلیت حمل بر ذات ندارد. پس بالاخره باید بین مبدأ و ذات یک مغایتی در کار باشد که این مغایرت سبب می شود که اگر ذات تلبس به مبدأ پیدا کرد و ارتباط با مبدأ پیدا کرد، عنوان مشتق تحقق پیدا کند و مشتق جری بر ذات داشته باشد، علی ایّ حال در مشتق این معنا لازم است که باید مبدأ با آن ذاتی که این مشتق جری بر او پیدا می کند بینشان یک تغایری باشد این یک جهت. جهت دوم اینکه ضمن اینکه تغایر هست.

ارتباط هم باید وجود داشته باشد، تغایر به نحوی که ضرب با زید متغایر است، با عمرو هم متغایر