سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 3 صفحه 120

خویشان مریم ظاهرا بعد از جریان وضع حمل مریم که حملش با نفخ ربوبی تحقق پیدا کرد، در خطاب به مریم می گویند: «لَقَدْ جِئْتَ شَیْئاً إِمْراً» ایشان می فرمایند: این«إمر» به معنای عجیب است، امّا«امر» با فتح همره این به معنای عجیب نیامده است. پس آیه«فَلَمّا جاءَ أَمْرُنا» را چه طور معنا می کنید؟ ایشان می فرماید،: این امر به معنای طلب است، یعنی همان معنای اول، همان«امر زی امرا بکذا» که امرش به معنای طلب است، این«امرنا» در اینجا هم به معنای طلب است، «فَلَمّا جاءَ أَمْرُنا» در حقیقت یعنی«دستورنا، طلبنا»، نه روی این جهت که ما امر را به معنای فعل عجیب بگیریم، این«فارَ التَّنُّورُ» مثل عطف تفسیری می شود، اما اگر امر را به معنای دستور بگیریم، این«فارَ التَّنُّورُ» تحقق این دستور است، و پیاده شدن این دستور الهی است. حتی ایشان می فرمایند: در آیه گذشته«وَ ما أَمْرُ فِرْعَوْنَ بِرَشِیدٍ» ، آنجا هم ما قبول نداریم که امرش به معنای کار باشد، آنجا هم ما احتمال می دهیم که امرش به معنای طلب باشد، یعنی اوامر و دستورات فرعون، دستورات غیر عقلایی بود، دستورات فاقد رشد و فاقد عقل بوده است. لذا آنجا هم ایشان می فرمایند: بعید نیست که امرش به معنای طلب باشد. این حرفها هم قابل نفی نیست.

یکی از معانی که لفظ امر در آن استعمال می شود حادثه است، مثل اینکه می گویید: «وقع فی هذا الیوم ام رکذا» فلان امر امروز واقع شد و تحقق پیدا کرد، یعنی فلان حادثه. پس امر گاهی به معنای حادثه می آید، گاهی امر به معنای غرض می آید، مثل اینکه شما منزل دوستان می روید و می گویید:

فلانی، «جئتک لامر کذا ای لغرض کذا»، برای فلان هدف آمده ام، برای فلان حاجت در منزل شما آمدم. مرحوم آخوند می فرمایند: اینجا یک اشتباهی در کار است، آن کسی که می خواهد بگوید: امر به معنای غرض است، لابد می خواهد این حرف را بزند که ما امر را برداریم و به جای آن کلمۀ غرض را بگذاریم، کما اینکه در معانی گذشته مثل آنجایی که امر به معنای«شیء» بود، ما می گفتیم: چه فرق می کند؟ شما می توانید کلمۀ امر استعمال کنید، می توانید کلمه«شیء» استعمال کنید، و حتی در آنجایی که امر یک معنای اشتقاقی به معنای طلب داشت، می گفتیم: شما می تواید بگویید: «امر زید امرا بکذا»، و می توانید کلمۀ امر را بردارید و به جای آن بگویید: «طلب زید من امر کذا».

استفادۀ(معنی غرض از«لام» در«لامر»

اینهای هم که می گویند: امر به معنای غرض است، لابد یک چنین مطلبی را باید ادعا کنند که وقتی می گویند: «جئتک لامر کذا»، ما بتوانیم امر را برداریم و جای آن کلمه غرض را بگذاریم، در حالیکه ایشان می فرماید: مسأله این طور نیست، چرا؟ برای اینکه ما معنای غرض را از«لام» استفاده می کنیم، اگر از ما بپرسند که این«لام» چه لامی است؟ می گوییم: «لام غایت» است، و«لام غایت»