سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 3 صفحه 201

درس دویست و سوم

اشاره

بسم الله الرحمن الرحیم

الحمد للّه ربّ العالمین و الصّلوه و السّلام علی سیّدنا و مولینا و نبیّنا أبی القاسم محمّد صلّی اللّه علیه و آله و سلّم و علی آله الطیّبین الطّاهرین المعصومین و لعنه اللّه علی أعدائهم أجمعین، من الآن الی قیام یوم الدّین.

تمایز وجوب و استحباب به فصل

جماعتی در تمایز بین وجوب و استحباب، قائلند که بین این دو تمایز به«بعض الذات» است، یعنی تمایز فصلی بین اینها وجود دارد. برای تقریب این مطلب راههای ذکر شده است: یک راه این بود که فصل ممیّز وجوب را منع از ترک و فصل ممیز استحباب را اذن در ترک قرار دادند و ملاحظه فرمودید که این راه مورد مناقشه و اشکال بود. راه دوم این است که گفته اند: وجوب، عبارت از طلبی است که مخالفتش موجب استحقاق عقوبت است و استحباب یک طلبی است که«مخالفته لا یوجب استحقاق العقوبه». پس بعد از شرکت وجوب و استحباب در جنس که عبارت از طلب است، فصل ممیز وجوب استحقاق العقوبه است و فصل ممیز استحباب عدم استحقاق عقوبت است. آیا می توانیم این طور فرقی قائل شویم در حالی که بر مخالفت وجوب استحقاق عقوبت هست و در استحباب چنین نیست؟

لکن بحث در این است که آیا این ایجاب استحقاق عقوبت، داخل در ذات وجوب است، و به عنوان فصل ممیز وجوب مطرح است یا اینکه امری است که«یترتب علی الوجوب»، و در حقیقت