سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 3 صفحه 207

درس دویست و چهارم

اشاره

بسم الله الرحمن الرحیم

الحمد للّه ربّ العالمین و الصّلوه و السّلام علی سیّدنا و مولینا و نبیّنا أبی القاسم محمّد صلّی اللّه علیه و آله و سلّم و علی آله الطیّبین الطّاهرین المعصومین و لعنه اللّه علی أعدائهم أجمعین، من الآن الی قیام یوم الدّین.

تمایز بین وجوب و استحباب

مرحوم آخوند(ره) در تمایز بین وجوب و استحباب از نظر عقل، تمایز به نحو چهارم را ذکر می فرمایند، یعنی تمایز اینها به شدت و ضعف و نقص و کمال است لکن مرحوم آقای بروجردی(ره) بدون اینکه اشاره ای داشته باشند که این مطلب مربوط به استادشان مرحوم آخوند(ره) است، به صورت توهّم، این مطلب را ذکر کرده اند، و بعد در جواب فرموده اند: تفاوت بین وجوب و استحباب، در رابطۀ با نقص و کما غیر صحیح است برای اینکه تمایز به شدت و ضعف، و تمایز به نقص و کمال، در امور واقعیه و امور تکوینیه تحقق پیدا می کند مثلا می گوییم:

واجب الوجود، یک وجود کامل است، و ممکن الوجود، یک وجود ناقص است. وجد، دارای واقعیت و حقیتق است، و مراتب تشکیک در این واقعیت تحقق دارد. نور قوی و نور ضعیف هردو واقعیت هستند. بیاض شدید و بیاض ضعیف هردو امر واقعی هستند. پس بین امور واقعیه مراتب به نحو تشکیک تحقق دارد امّا امور اعتباریه، قابل تشکیک نیست.

اینجا دو جهت را باید بررسی کنیم: یکی اینکه چرا امور اعتباری قابل تشکیک نیست؟ و ثانیا ما