سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 3 صفحه 213

درس دویست و پنجم

اشاره

بسم الله الرحمن الرحیم

الحمد للّه ربّ العالمین و الصّلوه و السّلام علی سیّدنا و مولینا و نبیّنا أبی القاسم محمّد صلّی اللّه علیه و آله و سلّم و علی آله الطیّبین الطّاهرین المعصومین و لعنه اللّه علی أعدائهم أجمعین، من الآن الی قیام یوم الدّین.

خلط بین مقام ثبوت و اثبات میان وجوب و استحباب

فرقی را که مرحوم آقای بروجردی(ره) بین وجوب و استحباب ذکر کردند و فرمودند که تشکیک در وجوب و استحباب در رابطۀ با ذات آنها نیست که وجوب یک طلب کامل باشد، و استحباب یک طلب ناقص که در حقیقت این کمال و نقص در رابطۀ با ذات وجوب و ذات استحباب باشد بلکه تشکیک بین اینها به تعبیر ایشان از مقارنات است، یعنی چیزهایی که خارج از ذات است، لکن«قد یقترن بالذات» مثلا در جایی که مولا صیغه افعل را به کار می برد، اگر همراه با این صیغۀ افعل، یک نوع حدّت و شدّت و حرکت دستها و کوبیدن پاها بر زمین باشد، ما از آن انتزاع وجوب می کنیم و اگر همراه صیغۀ افعل، این باشد که خود مولی بگوید: «و ان لم تفعل» مانعی ندارد، اشکالی پیش نمی آید، ما انتزاع استحباب می کنیم، و اگر خالی از این دو نوع مقارن باشد، این«مختلف فیه» است که آیا دلالت بر وجوب می کند یا دلالت بر وجوب نمی کند؟

اصلا معلوم نیست که آیا بیان ایشان در آن جهتی که محل بحث ما است، وارد باشد یا نه؟ برای اینکه از کلام ایشان این طور استفاده می شود که کجا از صیغۀ افعل انتزاع وجوب می شود، و کجا از