سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 3 صفحه 230

به واسطۀ وضع، یک علقه و ارتباطی بین این لفظ و معنا تحقق پیدا می کند، به طوری که اصلا خود لفظ، یک وجودی برای معنا می شود؟ به واسطه علقۀ وضعیه یک چنین ارتباط و اتحاد و نزدیکی به وجود می آید که خود لفظ مثل وجود معنا شناخته می شود و لذا در مسألۀ حسن و قبح هم شما می گویید: حسن و قحب معانی سرایت به الفاظ می کند، در حالی که الفاظ را اگر با نظر دقیق ملاحظه کنیم هیچ ارتباطی به مسألۀ حسن و قبح ندارند، این حسن و قبح مربوط به معناست که سرایت به الفاظ می کند، منتها لفظ و معنا اینقدر با هم نزدیک و مرتبط شده اند که در حقیقت، لفظ هم از شئون معنا شناخته می شود.

اینکه شما می گویید: «یوجد به مدلوله»، روی پایه علقۀ وضعیه و ارتباط کاملی که بین لفظ و معنا در رابطۀ با وضع پیدا شده است، اگر این را می خواهید بگویید، لازمه اش این است که در هر لفظ و معنایی شما این حرف را بزنید، در جملات خبریه هم شما باید این حرف را بزنید. مگر در جملات خبریه، لفظ و معنا وجود ندارد؟ مگر علقه وضعیه در آنجا تحقق ندارد؟ همان طوری که در جملات انشائیه، همین علقه وجود دارد، بدون هیچ کمبودی، جملات خبریه هم به همین حال است، بلکه بالاتر؛ اصلا مسأله در محدودۀ جمله، محدود نمی شود، دربارۀ مفرد هم همین طور است، نفس کلمۀ انسان هم همین طور ست، ولو اینکه جمله هم در کار نباشد. «الانسان لفظ وضع لمعنی، الانسان وجود لمعنی بسبب العلقه الوضعیه». پس شما باید اینجا مسألۀ انشاء را پیاده کنید، حتّی در باب مفردات، در حالی که شمای مشهور، دایرۀ انشائیات را تنها در جمل، آن هم جمل انشائیه پیاده می کنید، و الاّ در باب مفردات که اصلا انشاء معنا ندارد، در باب جمل خبریه ای که«ارید به الاخبار» انجا هم انشاء تصور نمی شود. پس اگر در حقیقت این حرفی که شما می زنید روی این پایه باشد، باید در رابطۀ با تمام الفاظ موضوعۀ للمعنی، شما وجود انشایی را بگویید، «من دون فرق بین الخبریه و الانشاییه و المفرد و الجمله» در حالی که شما این حرف را نمی زنید.

ملاک اعتبار در امور اعتباریه

امّا اگر شما می خواهید حرف دیگری بزنید، این حرف از اول پیداست که واضح البطلان است.

اینکه شما می گویید: وقتی بایع می گوید: «بعتک»، این بیع و این تملیک و تملّک که یک امر اعتباری است، به سبب قول«بعت» در عالم نفس الامر وجود پیدا می کند، در وعاء نفس الامر تحقق پیدا می کند.

ایشان می فرماید: در باب امور اعتباریه ملاک اعتبار در دست«معتبر» است، و ما که متشرعه هستیم، معتبر را شارع ملاحظه می کنیم. شارع در مواردی اعتبار ملکیت کرده است، بعضی از