سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 3 صفحه 246

ایشان می گفت: من در این رابطه مشغول نوشتن کتابی شده ام که الان نمی دانم ایشان کتاب را نوشت یا نه؟ و اگر نوشت چه مواردی را ذکر کرده، اینها دیگر الان در ذهنم نیست، ولی این شهادت را ایشان داد که موارد زیادی با توجه به این نکته شاهد پیدا کرده ام.

یهود عامل تفرقۀ بین مسلمانان

تمام اختلافاتی که بین مسلمانها به وجود آمده، ریشه اش یهود و امثال یهود، استعمارگران به طور کلی هستند. این فرقه هایی که در زمانهای ما یا یک عصر قبل از ما به وجود آمده، اینها که دیگر تاریخش برای ما روشن است، همین فرقه وهابیّت، آن کتاب شخص انگلیسی دیگ رتمام خصوصیاتش را ذکر می کند که ما از چه راهی وارد شدیم، با کی تماس گرفتیم، یک اهل علم منحرف جاه طلب شهوت پرست را که اسم می برد، او را پیدا کردیم، وسایل شهوت رانی را در اختیار او گذاشتیم، پول حسابی در اختیار او گذاشتیم، تا کم کم موفق شدیم مسلک وهابیت را به وجود آوردیم، و آن را بر آنجایی که کانون وحی مسلمانها و موردنظر همۀ مسلمانهای سراسر عالم است، حاکم کردیم. مسأله بهائیت همین طور است، مسائل انحرافی مختلف دیگر همه اش همین است، دستهای مرموزی«فی زماننا هذا» می بینیم مسائل و مدارک آن برای ما کاملا روشن است، و هیچ گونه جای تردیدی وجود ندارد. عین این مسائل درصدر اسالم به نحو شدیدتر و اکیدتر بوده است.

منشأ پیدایش معتزله و اشاعره

امّا در رابطه با همین اشاعره و معتزله درصدر اسلام فردی به نام حسن بصری که این ماهیتش روشن نیست. ظاهرا یکی از اسراء هم بوده، وسط مسلمانها آمده و به حسب ظاهر مسلمان شده، حالا در باطن چه نقشی را می خواسته ایفا کند، اجمالا نقشی را ایفا کرد که دو فرقه در اسلام به نام اشاعره و معتزله به وجود آورد که وقت همه مسلمانها را از صدر اسلام تا به حا، و وقت من و شما و آنهایی که بعد از من و شما می آیند را گرفت، تازه اگر کسی هم تحت تأثیرشان قرار بگیرد، دیگر طبعا موفقیت بیشتری نصیب آنها شده است.

حسن بصری کلاسی برای بحث در مسائل اعتقادی تأسیس کرد، و چون مرد فاضل و دانشمندی بود، شاگردانی را به دور خودش جمع کرد. حالا عرض می کنم چه کسی این را روی کار آورد، از این مطالب کاملا روشن است. یکی از شارگدانش و اصل بن عطا بود، این و اصل بن عطا روزی در جلسۀ بحث با استاد به بحث پرداخت، بحثشان خیلی شدید شد و درگیری بالا گرفت، به طوری که این شاگرد در همان حال درس از پای درس و از جلسه درس کناره گیری کرد و برخواست و رفت. و بعد