سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 3 صفحه 306

درس دویست و هیجدهم

اشاره

بسم الله الرحمن الرحیم

الحمد للّه ربّ العالمین و الصّلوه و السّلام علی سیّدنا و مولینا و نبیّنا أبی القاسم محمّد صلّی اللّه علیه و آله و سلّم و علی آله الطیّبین الطّاهرین المعصومین و لعنه اللّه علی أعدائهم أجمعین، من الآن الی قیام یوم الدّین.

اطلاق متکلّم بر خداوند تبارک و تعالی طبق نظر حضرت امام(ره)

راهی را که ما در باب اطلاق متکلّم بر خداوند تبارک و تعالی پیمودیم راه متمکلّمین بود، امّا همان طوری که در روزهای اول فرمایش امام بزرگوار(قدس سره الشریف) را در این بحث نقل کردیم که ایشان می فرمودند: اطلاق متکلّم این طوری که معتزله قائل هستند که بازگشت نظر آنها به این است که خداوند در شجره و یا سنگریزه و یا امثال ذلک ایجاد کلام کند، می فرمایند: مطلب این طور نیست. همین طوری که بعض اهل تحقیق هم گفته اند: به جای ایجاد کلام، آنها مسألۀ تکلّم را ذکر کرده اند، یعنی«من دون واسطه» مثل تکلّمی که خداوند مستقیما با موسی داشت که اینها اینجوری تفسیر کرده اند که معنای متکلّم، یعنی ایجاد تکلّم، منتهی ایجاد تکلّم در مورد ما بوسیلۀ آلت و زبان تحقق پیدا می کند، لکن در خداوند تبارک و تعالی«من دون وساطه آله» تحقق پیدا می کند، می فرمایند: این هم نیست، پس چیست؟ می فرمایند: این یک چیزی است که«لا یعرفه الاّ» همانهایی که به مراتب عالی از علم و عمل رسیده اند.

اینکه ما قرآن را کلام الله می خوانیم و وحی الهی می دانیم، حقیقت وحی چیست؟ آن هم همین