سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 3 صفحه 31

درس یکصد و هشتادم

اشاره

بسم الله الرحمن الرحیم

الحمد للّه ربّ العالمین و الصّلوه و السّلام علی سیّدنا و مولینا و نبیّنا أبی القاسم محمّد صلّی اللّه علیه و آله و سلّم و علی آله الطیّبین الطّاهرین المعصومین و لعنه اللّه علی أعدائهم أجمعین، من الآن الی قیام یوم الدّین.

بیان محقق شریف(ره) در بساطت مفهوم مشتق

دلیلی را که مرحوم محقق شریف(ره) در مقابل صاحب مطالع اقامه کرده و با این دلیل خواسته است که بساطت مفهوم مشتق را ثابت کند، هردو فرضی را که ایشان ذکر می کند، مورد مناقشه و اشکال قرار داده است. قبل از اینکه این دو فرض و مناقشات آنها ذکر بشود، این نکته را باید به آن توجه کرد که دلیل ایشان بر فرضی که صحیح باشد و هیچ گونه مناقشه ای در آن جریان نداشته باشد، این مقدار را ثابت می کند که شیء مفهوما و مصداقا در معنای مشتق اخذ نشده برای اینکه قسمت اول دلیل ثابت می کند که مفهوم شیء در مشتق مأخوذ نیست. قسمت دوم دلیل ثابت می کند که مصداق شیء در معنای مشتق اخذ نشده است. پس در نتیجه مجموع دلیل این اقتضاء را دارد که شیء لا بمفهومه و لا بمصداقه، در معنای مشتق نیست. این ثابت نمی کند که در مشتق ترکّب وجود ندارد.

ممکن است ترکّبی که در رابطۀ با معنای مشتق باشد، ارتباطی به شیء نداشته باشد، مفهوما و مصداقا در شیء دخالت نداشته باشد، لکن در عین حال مشتق دارای مفهوم مرکبی باشد، ترکیب ازچه چیزی؟ مخصوصا اگر بساطت را آن طوری که این آقایان معنا می کنند که می گویند: مشتق با مبدأ در