سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 3 صفحه 356

درس دویست و بیست و پنجم

اشاره

بسم الله الرحمن الرحیم

الحمد للّه ربّ العالمین و الصّلوه و السّلام علی سیّدناو مولینا و نبیّنا أبی القاسم محمّد صلّی اللّه علیه و آله و سلّم و علی آله الطیّبین الطّاهرین المعصومین و لعنه اللّه علی أعدائه أجمعین، من الآن الی قیام یوم الدّین.

راه حلّ عناوین انشائیه در قرآن

مرحوم آخوند(ره) راهی را درباره حلّ مشکلۀ قرآنیّه ذکر کردند و آن این بود که در تمامی این عناوین، استفهام، ترجّی، تمنّیو امثال ذلک، عناوین انشائیه ای تصوّر کنیم و بگوییم: همان طوری که استفهام حقیقی داریم، استفهام انشایی هم داریم، همان طوری که تمنّی و ترجّی حقیقی داریم، تمنّی واقعی ملازم با جهل و عجز است. استفهام انشایی، تمنّی و ترجّی انشایی هیچ گونه ملازمه ای با جهل و عجز ندارد. مرحوم آخوند(ره) این طور این مشکلۀ قرآنیّه را حلّ کردند.

به نظر ما این طوری این مشکله حلّ می شود که در تمامی این موارد استفهام در همان استفهام حقیقی استعمال می شود، تمنّی و ترجّی در همان تمنّی و ترجّی حقیقی استعمال می شود، منتها بین حقیقت و مجاز همان فرقی که ذکر شد در اینجا پیاده می شود، در استفهام حقیقی، یعنی در غیر مورد خداوند در آنجایی که انسانها به منظور رفع جهلشان استفهام می کنند، مستعمل فیه همان استفهام