سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 3 صفحه 415

درس دویست و سی و سوم

اشاره

بسم الله الرحمن الرحیم

الحمد للّه ربّ العالمین و الصّلوه و السّلام علی سیّدنا و مولینا و نبیّنا أبی القاسم محمّد صلّی اللّه علیه و آله و سلّم و علی آله الطیّبین الطّاهرین المعصومین و لعنه اللّه علی أعدائهم أجمعین، من الآن الی قیام یوم الدّین.

بررسی وجوه ارائه شده بر دلالت جمل انشائیّه بر وجوب

بحث در این بود که آیا این جمل خبریّه ای که در مقام بیان حکم و در مقام انشاء استعمال می شود، ظهور در وجوب دارد یا نه؟ و بر فرضی که ظهور در وجوب داشته باشد، آیا در مقایسۀ با هیئت افعل اظهریّت دارد یا نه؟ عرض کردیم که مرحوم آخوند(ره) دو راه ذکر کرده اند که نتیجۀ یک راه اظهریّت است و نتیجۀ اره دیگر اصل ظهور در وجوب است. در مقابل ایشان هم قائلی هست که اصل ظهور در وجوب را انکار می کند، می گوید: استعمال این جمل در مورد انشاء به نحو مجاز است، چه مراد وجوب باشد و چه مراد استحباب باشد؟ و اگر ما قرینه ای بر تعیین احد المجازین نداشته باشیم، نمی توانیم هیچکدام را تعیین بکنیم. وجوب خصوصیّتی در بین مجازات ندارد. پس در موارد نبود قرینه نمی توانیم بگوییم: ظهور در وجوب دارد. این حرفهایی بود که ملاحظه فرمودید. ما باید ملاحظه کنیم که ظهور هیئت افعل را از چه راه در وجوب ثابت کردیم، گفتیم: راههای پنجگانه وجود دارد که عمدۀ آن راهها یکی راه اوّل بود که مسألۀ تبادر بود، و مرحوم آخوند به صورت«لا یببعد» تبادر را قبول کردند، یکی هم راه آخر بود که بزرگان و محققینی مثل امام بزرگوار(ره) این راه