سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 3 صفحه 429

درس دویست و سی و پنجم

اشاره

بسم الله الرحمن الرحیم

الحمد للّه ربّ العالمین و الصّلوه و السّلام علی سیّدنا و مولینا و نبیّنا أبی القاسم محمّد صلّی اللّه علیه و آله و سلّم و علی آله الطیّبین الطّاهرین المعصومین و لعنه اللّه علی أعدائهم أجمعین، من الآن الی قیام یوم الدّین.

اوامر صادرۀ از پیامبر و ائمّۀ هدی

در مورد شبهه ای که مرحوم آقای بروجردی(اعلی الله مقامه الشریف) ذکر فرمودند، عرض کردیم لازمۀ این شبهه این است که ما در فقه در غیر موارد ضروری نتوانیم از هیئات افعل و همین طور جمل خبریّه ای که در مقام انشا ءاست، استفاده وجوب کنیم. و این مشکلۀ عجیبی را در فقه به وجود می آورد. این شبهه به نظر می رس دکه قابل حلّ باشد، و حلّش این است که ما قبول داریم اوامر رسول خدا و أئمۀ هدی(علیه السلام) بر دو قسم است: یک قسم اوامر مولوی محض است که از آنها صادر می شود«بما انّهم اولیا ءالمسلمین» و بما این که حکومت اسلام در دست آنها است و متصدّی مسائل عامۀ مسلمین هستند، مثل دستوری که رسول خدا(صلی الله علیه و آله) در رابطه با جهاد صادر می کردند، دستوری که امیر المومنین(علیه السلام) در رابطه با جنگها و جهاد صادر می کردند. این دستورات را«بما أنّهم ولیّ المسلمین» صادر می کردند. و یا مثلا در داستان سمره بن جندب که قاعدۀ لا ضرر وارد شده، بنابر آن مسلکی که امام بزرگوار(قدّس سره) در قاعدۀ لا ضرر دارند، و ما هم در بحث گذشته و دوره گذشته مبنای ایشان را اختیار کردیم که این بیان رسول خدا که می فرماید: «لا ضرر و لا ضرار فی الاسلام»،