سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 3 صفحه 437

درس دویست و سی و ششم

اشاره

بسم الله الرحمن الرحیم

الحمد للّه ربّ العالمین و الصّلوه و السّلام علی سیّدنا و مولینا و نبیّنا أبی القاسم محمّد صلّی اللّه علیه و آله و سلّم و علی آله الطیّبین الطّاهرین المعصومین و لعنه اللّه علی أعدائهم أجمعین، من الآن الی قیام یوم الدّین.

واجب تعبّدی و توصّلی

بحث ما در باب اوامر به مسألۀ تعبّدی و توصّلی رسید، مرحوم آخوند(قدّس سره) در کتاب کفایه عنوان این بحث را مسألۀ شک در تعبّدیّت و توصلیّت قرار می دهند که اگر ما یک شیء را احراز کردیم که«انّه واجب» لکن نفهمیدیم که آیا وجوبش از قبیل واجب تعبّدی است یا از قبل واجب تو صلّی؟ دلیلی، روایتی بر این معنا قائم نشد، در اینجا چه باید کنیم؟ آیا در اینجا می توانیم به اطلاق تمسّک کنیم و مسألۀ توصلیّت را استفاده کنیم؟ آیا اطلاق، اطلاق لفظی یا اطلاق مقامی می شود؟ از طریق اطلاق و این که مولا فقط دستور داده که این عمل تحقّق پیدا کند، این مأمور به در خارج واقع بشود؟ امّا دیگر تعبدیّت را به صورت قید مطرح نکرده، ما از راه اطلاق استکشاف توصلیّت بکنیم.

عرض کردم دو جور اطلاق هم در اینجا هست که ان شاء الله به تفصیل بحث می شود: اطلاق لفظی بعدش هم اطلاق مقامی، و اگر دستمان از اطلاق که یکی از ادلّه و امارات است کوتاه شد و نوبت به اصول عملیّه رسید، آیا مقتضای اصلی عملی برائت از تعبدیّت است؟ و در نتیجه به عنوان واجب توصّلی کافی است اتیان شود؟ یا مقتضای اصل عملی اشتغال است و لازمۀ اصاله الاشتغال این است