سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 3 صفحه 451

درس دویست و سی و هشتم

اشاره

بسم الله الرحمن الرحیم

الحمد للّه ربّ العالمین و الصّلوه و السّلام علی سیّدنا و مولینا و نبیّنا أبی القاسم محمّد صلّی اللّه علیه و آله و علی آله الطیّبین الطّاهرین المعصومین و لعنه اللّه علی أعدائهم أجمعین، من الآن الی قیام یوم الدّین.

کیفیت قصد تقرّب در واجبات تعبدیه

یکی از بحثها مهمّی که در باب تعبدی و توصلی و یا به تعبیر ما تقرّبی و توصلی مطرح است، این است که«ما به الامتیاز» این دو واژه و آنچه موجب این تقسیم شده این است که در واجبات تقربیه (تعبدیه) قصد قربت اعتبار دارد، و اعتبارش هم به طوری است که اگر او نباشد، اصلا غرض از واجب حاصل نمی شود، هدف مولا تحقق پیدا نمی کند و به هیچ وجه حاصل نمی شود. اما در واجبات توصلیه چنین چیزی اعتبار ندارد، چه توأم با قصد تقرب باشد، و چه خالی از قصد تقرب باشد غرض واجب و غرض مأمور به حاصل شود.

پس«ما به الامتیاز» همین مسأله قصد قربت است که علاوۀ بر اجزاء و شرایط در واجبات تعبدیه است، و در واجبات توصلیه نیست. بحث در کیفیت اعتبار قصد تقرب در واجبات تعبدیه واقع می شود، کیفیت و تحریر محل بحث به این صورت است که واجبات تعبدیه دارای اجزاء و شرایطی است، اجزاء متعدد و شرایط متعددی احیانا دارد، آن اجزاء و شرایط در یک جهت با هم مشترک هستند، و آن این است که همۀ آنها زیر پوشش امر قرار می گیرند، دخالت در مأمور به«بما هو