سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 3 صفحه 477

لحاظ می کند؟ مأمور به را با تمام قیودش با تمام اوصاف و خصوصیاتش مستقلا ملاحظه می کند، صلاه را مستقلا ملاحظه می کند، قیود صلاه و خصوصیات را مستقلا ملاحظه می کند، برای اینکه هدف اصلی آن است، هدف اصلی مأمور به است، هدف اصلی متعلق تکلیف است. وقتی که سراغ متعلق می آییم، اجزاء را مستقلا ملاحظه می کند مانعی ندارد، شرایط دیگر را غیر مسأله قصد الامر مستقلا ملاحظه می کند مانعی ندارد، (این مستقلا در مقابل آلتا است کسی خیال نکند حالا ما وقتی کلمه استقلال را در شرائط به کار می بریم منافات با شرطیت دارد) مستقلا یعنی به عنوان دخالت در غرض اصلی، به عنوان مدخلیت در هدف الی شرایط ملاحظه می شود، آن وقت اگر قصد الامر، این مضاف و مضاف الیه، این هم داخل در متعلق شد، یک مضاف و مضاف الیه وقتی که داخل در متعلق می شود، هم مضافش استقلالا ملحوظ است، هم مضاف الیهش استقلالا ملحوظ است، یعنی هم نیت را استقلالا ملاحظه می کند، و هم مضاف الیه نیت که عبارت از امر است او را هم مستقلا باید ملاحظه بکند. در نتیجه وقتی که ما سراغ متعلق می آییم می بینیم وهم مضاف الیهش مستقلا ملاحظه متعلق این مضاف و مضاف الیه است که حتما باید هم مضافش و هم مضاف الیهش مستقلا ملاحظه بشود، مضاف الیهش چیست؟ امر است، در نتیج امر از یک جهت آلتا ملاحظه شده به عنوان اینکه ابزار و وسیله تحقق مأمور به در خارج است، و از یک سو استقلالا ملاحظه شده به عنوان اینکه قیدی است که مأخوذ در متعلق است و مدخلیت در متعلق دارد. «فالامر تعلق به لحاظان لحاظ آلی و لحاظ استقلالی» چطور می شود که امر هم ملحوظ باشد به لحاظ آلی و هم ملحوظ باشد به لحاظ استقلالی؟ جمع بین لحاظین در آن واحد حتّی اگر دو لحاظ استقلالی هم باشد نمی شود، تا چه برسد به اینکه یکی از دو لحاظ، استقلالی باشد و لحاظ دیگر آلی باشد، چون آلیت و استقلالیت در دو نقطه متقابل و متخالف قرار گرفته اند. لذا از این راه بعضی ها خواسته اند قائل به استحاله بشوند.

جواب این عبارت از یک مطلب است و آن این است ما قبول داریم که امر بما انه امر و وسیله لتحقق مأمور به این لحاظ متعلق به او«لحاظ آلی» قبول داریم، و بما اینکه این امر مضاف الیه قصد واقع شده و قصد الامر در متعلق اخذ شده و خصوصیات متعلق همه شان باید استقلالا ملحوظ بشود این را هم قبول داریم، پس چه چیز را قبول نداریم؟ آنی را که قبول نداریم این است که این دو تا لحاظ«فی آن واحد» نیست. اول مسألۀ لحاظ متعلق مطرح است، مولا که می خواهد امر بکند اول متعلق را لحاظ می کند در لحاظ متعلق، خود متعلق و خصوصیاتش لحاظ استقلالی به تمامشان تعلق می گیرد. این لحاظ که تمام شد بعد نوبت به امر می رسد که لحاظ آلی به او تعلق می گیرد، پس دو لحاظ در کار هست بلا اشکال، یکی آلی و دیگری استقلالی، این هم یک مطلب روشنی است، اما این «فی آن واحد» را شما از کجا آوردید؟ در اینجا«فی آن واحد و فی زمان واحد» چه وقت است؟ بلکه