سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 3 صفحه 487

درس دویست و چهل و سوم

اشاره

بسم الله الرحمن الرحیم

الحمد للّه ربّ العالمین و الصّلوه و السّلام علی سیّدنا و مولینا و نبیّنا أبی القاسم محمّد صلّی اللّه علیه و آله و سلّم و علی آله الطیّبین الطّاهرین المعصومین و لعنه اللّه علی أعدائهم أجمعین، من الآن الی قیام یوم الدّین.

ابهامات کلام نائینی«ره» در حقیقیه بودن ادلۀ احکام

مطلبی را که مرحوم محقق نائینی«قدس سره الشریف» بیان فرمودند دارای نقاط ابهام و در حقیقت جای سؤالات متعددی دارد، اولین نکتۀ ابهامش این است که ایشان می فرمایند: تمام یا اکثر قضایای متضمنه احکام، به صورت قضیه حقیقیه است. آیا واقعیت مسئله این طور است؟ آیا قضیۀ حقیقیه یک قضیۀ حملیه آن هم خبریه است؟ آیا ادله ای که متضمن بیان احکام است کلا یا نوعا به این منوال است؟ در«المستطیع یجب علیه الحج» با قطع نظر از خبریه نبودنش، یمکن که قضیۀ حقیقیه شناخته بشود، اما در باب«اقم الصلاه» چطور این قضیۀ حقیقیه است؟ در«آتوا الزکوه» که یک جملۀ انشائیه است، از طریق هیأت أفعل یا در«اقم الصلاه» آیا می توانیم بگوییم«اقم الصلاه» یک قضیه حقیقیه است؟ در«آتوا الزکوه» و امثال ذلک نیز همین طور.

در باب معاملات مهمترین دلیل ما مسئله«اوفوا بالعقود» است، «اوفوا بالعقود» را چطوری به صورت قضیه حقیقیه در بیاوریم؟ هیأت افعل که متضمن بیان حکم است، معنا ندارد که اسم این را قضیۀ حقیقیه بگذاریم؛ محور در باب معاملات هم همین مسئله«اوفوا بالعقود» است که در تمامی