سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 3 صفحه 537

طور نیست که در عرض وجبو روزه یک تکلیف نفسی مستقل باشد، برای خاطر روزه وجوب پیدا کرده، و اگر کسی مخالفت بکند رزوه اش باطل است. پس ما باید بگوییم: غسل جنابت قبل از طلوع فجر در ماه رمضان وجوبش للغیر است، نه غیری است و نه نفسی مستقل محض است، بلکه وجوبش برای خاطر روزه است و برای ارتباطی که بین مسأله غسل جنابت و روزه هست این وجوب آمده، به طوری که اگر غسل نشود روزه باطلا واقع می شود. بعد از این مقدمه در جواب دوم، (با قطع نظر از جواب اول)، یعنی آن فرمایشاتی که در جواب اول فرمودند: در حقیقت آنها را در جواب دوم کنار می گذارند و این خودش یک جواب مستقلی است.

اقوال در اجزاء در واجبات عبادیه

ایشان می فرمایند: در واجبات عبادیه مثل نماز تقریبا مشهور و معروف این است که ما دو چیز داریم: یکی ذات صلاه، و یکی هم قصد قربت، فرض ما این است. در کلام آخوند(ره) هم به عنوان داعی الامر از آن تعریف شده، ما عرض کردیم که استحاله هم روی همین مبنا است. پس معروف این است که ما دو چیز داریم: یکی ذات صلاه، یکی داعی الامر. داعی الامر اگر به صورت جزئیت مطرح باشد، معنایش این است که مأمور به دو جزء دارد: یک جزء صلاه، یک جزء داعی الامر. و اگر داعی الامر به صورت قیدیت و شرطیت مطرح باشد، معنایش این است که مأمور به صلاه مقید به داعی الامر است.

می فرماید: معروف این است، لکن ما مطلب دیگری ذکر می کنیم: ما سه چیز داریم: یکی صلاه است، یکی نبودن دواعی غیر الهی که مثلا ریا نباشد، عجب نباشد، سایر چیزهایی که برای ما داعی غیر الهی هستند، وجود نداشته باشد. مطلب سوم داعی الامر است. فرقی هم نمی کند که شما همین جا مسأله را به صورت جزئیت یا شرطیت مطرح کنید، اگر مسأله به صورت جزئیت مطرح شد، «نقول لنا ثلاثه اجزاء» سه تا جزء در کار است، الصلاه یک جزء، نبودن دواعی غیر الهیه دو جزء، داعی الامر که معنایش وجود داعی الهی است این هم جزء سوم. اگر مسأله را به صورت شرطیت مطرح کنیم، می گوییم: مأمور به ما صلاه است، صلاه مقید مشروط به یکی شرطی که ترکب در آن شرط وجود دارد، شرط ما مرکب از دو جزء است، قید ما مرکب از دو جزء است، یک جزء نبودن دواعی غیر الهی، و جزء دیگر بودن داعی الامر که داعی الهی است. پس اگر مسأله به صورت شرطیت و قیدیت شد، مأمور به صلاه مقید به قیدی است که در آن قید ترکب وجود دارد، منتهی آن قید مرکب از جزئین است. اما اگر همه اینها را داخل در مأمور به کردیم، از اول مأمور به ما«لها ثلاثه اجزاء» یک جزء صلاه، یک جزء نبودن داعی غیر الهی، یک جزء بودن داعی الامر که داعی الهی است. این چه