سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 3 صفحه 578

درس دویست و پنجاه و ششم

اشاره

بسم الله الرحمن الرحیم

الحمد للّه ربّ العالمین و الصّلوه و السّلام علی سیّدنا و مولینا و نبیّنا أبی القاسم محمّد صلّی اللّه علیه و آله و سلّم و علی آله الطیّبین الطّاهرین المعصومین و لعنه اللّه علی أعدائهم أجمعین، من الآن الی قیام یوم الدّین.

تمسّک به اطلاق مقامی در مورد شک در تعبدیّت و توصلیّت

مرحوم آخوند(قدس سره) در مورد شک در تعبدیّت و توصلیّت، تمسّک به اطلاق لفظی را جایز ندانسته بودند، روی همان مبنای خودشان که«قصد القربه بمعنی داعی الامر» است و نمی شود داعی الامر در متعلق اخذ بشود، و چیزی که امکان ااخذ نداشته باشد، تمسّک به اطلاق در مورد آن جایز نیست. اما نسبت به تمسّک به اطلاق مقامی، فرمودند: مانعی ندارد چون اطلاق مقامی به لفظ مربوط نیست، بلکه به موقعیت و مقام مولا مربوط است. از نظر اینکه مولا یک وقت در مقام بیان نمازی است که«یترتب علیها آثارها»، نمازی که«یترتب علیها المعراجیّه» نمازی که«یترتب علیها القربانیّه»، در چنین موقعیتی اگر مولا در مقام انشاء و تعلّق امر نباشد چه امر نفسی باشد یا امر شرطی و غیری باشد به اطلاق این موقعیت، یعنی اگر در چنین موقعیتی نسبت به بعضی از امور تعرّضی نداشت، می فهمیم که آن امر، هیچ گونه دخالتی در ترتّب غرض نماز ندارد. پس اگر یک جا مولا در مقام همۀ خصوصیات معتبرۀ در یک واجب اعم از آنهایی که می تواند در متعلق قرار بگیرد، و آنهایی که نمی تواند در متعلق قرار بگیرد، بود و دیدیم که صحبتی از قصد قربت و داعویت امر نشد، در