سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 3 صفحه 587

واجب است، چه موصله باشد چه غیر موصله.

ایشان می فرماید: روی مبنای صاحب فصول که مقدمۀ موصله است، ما اینجا درست تشریح بکنیم ببینیم متعلق وجوب چیست؟ متعلق وجوب غیری روی مبنای غیر صاحب فصول، نصب سلّم است، «تمام المتعلق نصب السلّم» بدون اینکه قیدی داشته باشد، تضیّقی داشته باشد، محدودیتی در کار باشد، اما روی مبنای صاحب فصول، یک قدری بای دمسأله بررسی بشود. صاحب فصول می گوید: چه چیز واجب است و وجوب غیری شرعی دارد؟ نصب سلّم مقیّد به قید ایصال.

قید ایصال معنایش چیست؟ معنی ایصال ترتّب ذی المقدمه است بر مقدمه، نه بناگذاری بر انجام ذی المقدمه. بنا داشتن بر انجام ذی المقدمه«لیس بمقدمه موصله» مقدمۀ مصوله، عبارت از نصب سلّمی است که به دنبالش در خارج«کون علی السطح» تحقّق پیدا کرده باشد. معنای مقدمۀ موصله این است.

سؤال این است که ایصال به این معنا که به معنای تحقّق خارجی ذی المقدمه و ترتّب خارجی ذی المقدمه است، این را چطور مولا در متعلق وجوب غیری شرعی می تواند اخذ بکند؟ اگر بخواهد این را اخذ بکند، لازمه اش این است که مقدمه، تحقّق پیدا کند، بعد ذی المقدمه هم تحقّق پیدا کند بعد تازه وجوب غیری پیدا بشود برای اینکه معنای ایصال، ترتّب خارجی ذی المقدمه است. پس تا ترتّب خارجی نباشد، در حقیتق، موضوع وجوب غیری، تحقّق پیدا نمی کند. وقتی که ترتّب خارجی ذی المقدمه پیدا شد، دیگر چه نیازی به مقدمه است؟ لذا ممتنع است قید ایصال خارجی به عنوان قیدیت در متعلق اخذ بشود. و از طرفی هم چون مسألۀ وجوب غیری است، یعنی اگر از مولا بپرسند که شما نصب سلّم را برای خود نصب سلّم می خواهید، یا برای غیر می خواهید؟ می گوید:

نصب سلّم را من برای غیر می خواهم، لذا اگر مکلّف نصب سلّم کرد و رفت دنبال کارش و اصلا ذی المقدمه، تحقّق پیدا نکرد، مطلوب غیری من، اصلا حاصل نشده، متعلق امر غیری من در خارج تحقّق پیدا نکرده است. پس از یک طرف در متعلق امر غیری، محدودیت در کار است، آن نصب سلّمی مطلوب مولاست که خالی از ذی المقدمه نباشد، و ذی المقدمه به دنبال او تحقّق پیدا کرده باشد و از طرف دیگر، قید ایصال با توجه به اینکه مقصود از ایصال همان ایصال خارجی است، نمی تواند در متعلق امر غیری اخذ بشود. پس اینجا چه باید گفت؟

ایشان می فرماید: اینجا از قبیل همین معنایی است که رد مقدمه سوم عرض کردیم که مولا از یک طرف دستش بسته است نمی تواند قید را در متعلق بیاورد، از یک طرف هم دائرۀ متعلق، اطلاق ندارد، نمی تواند بگوید: چه این قید باشد یا نباشد برای من فرقی نمی کند، حتما وجود این قید مورد نظر مولاست. لذا اینجا همان حالت برزخیه را باید قائل بشویم، بگوییم: هم قید ذکر نشده و هم