سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 4 صفحه 115

درس دویست و هفتاد و هشتم

اشاره

بسم الله الرحمن الرحیم

الحمد للّه ربّ العالمین و الصّلوه و السّلام علی سیّدنا و مولینا و نبیّنا أبی القاسم محمّد صلّی اللّه علیه و اله و سلّم و علی آله الطیّبین الطّاهرین المعصومین و لعنه اللّه علی أعدائهم أجمعین، من الآن الی قیام یوم الدّین.

اشکال استاد به تفصیل مرحوم آخوند(ره) در افراد طولیه

خلاصۀ تفصیلی که مرحوم محقق خراسانی(ره) دربارۀ افراد طولیه ذکر فرمودند این بود که اگر وجود طبیعت در ضمن فرد اوّل آن غرض عالی و غرض اقصای مولا را تأمین کند، دیگر زمینه ای برای امتثال باقی نمی ماند، دیگر زمینه ای برای تبدیل کردن امتثال، یا مثلا جعل المجموع امتثالا واحدا نیست. اما آنجایی که فرد اوّل و وجود اوّل، غرض اقصی را تأمین نکرد«یجوز للعبد تبدیل الامتثال» و اینکه فرد دوم را جایگزین فرد اوّل کند، مخصوصا اگر مزیّتی و اضافه ای در او وجود داشته باشد.

این تفصیل به حسب ظاهر ناتمام به نظر می رسد برای اینکه اینجا که شما می فرمایید غرض اقصی تأمین نشده و مثال می زنید به اینکه هدف مولا از آوردن آب، عبارت از شرب و رفع العطش بوده، یا غرض مولا از امر به آب آوردن، وضو گرفتن و تحصیل طهارت مائیه بوده و با اینکه عبد ظرف آب را در اختیار مولا بگذارد، تا زمانی که مولا شرب نکرده، تا زمانی که وضو نگرفته، این