سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 4 صفحه 121

درس دویست و هفتاد و نهم

اشاره

بسم الله الرحمن الرحیم

الحمد للّه ربّ العالمین و الصّلوه و السّلام علی سیّدنا و مولینا و نبیّنا أبی القاسم محمّد صلّی اللّه علیه و اله و سلّم و علی آله الطیّبین الطّاهرین المعصومین و لعنه اللّه علی أعدائهم أجمعین، من الآن الی قیام یوم الدّین.

دلیل عدم قیدیت فور و تراخی در کلام مرحوم آخوند(ره)

قائل به فوریّت، در مسألۀ فور و تراخی مسألۀ تقیّد به فوریّت را و قائل به تراخی هم مسألۀ تقیّد به تراخی را مطرح می کنند، یعنی نمی گوید که جایز است، بلکه قائل به وجوب تراخی است. آنهایی که فوریّت و تراخی هردو را نفی می کنند، می گویند: نه فوریّت، قیدیّت دارد و نه تراخی. لذا هردو جایز می شود، هم به نحو فور می توان مأموربه را امتثال کرد و هم به نحو تراخی.

دلیل این قول سوم که محقّقین همین قول سوم را اختیار کرده اند این است که آنچه از صیغۀ امر، چه هیئت و چه ماده و چه مجموع هیئت و ماده انسباق به ذهن پیدا می کند و متبادر می شود، به اصطلاح اینها طلب الماهیه و طلب الطبیعه است و به آن تعبیری که بیان کردیم، «البعث و التحریک الی الطبیعه و الی الماهیه» است و حتّی ما گفتیم: پای وجود طبیعت را که در کار می آوریم، به عبارت دیگر: عنوان وجود را که در بین می آوریم، نه برای این است که ماده دلالت بر وجود دارد و نه برای این است که هیئت به دلالت لفظی دلالت بر وجود می کند، برخلاف آن چیزی که به صاحب