سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 4 صفحه 136

«یجب علیکم السبق الی الخیرات». باز تنها در واجبات کفاییه مطرح است و الاّ در نماز«السبق الی الصلوه الیومیه لا معنی له، السبق الی الصیام لا معنی له» و هکذا در جمیع واجبات عینیه این معنا مطرح است.

تمسّک به عدم قول به فصل در استدلال به آیۀ«فَاسْتَبِقُوا الْخَیْراتِ»

شما ممکن است بفرمایید: همین مقدار برای ما کافی است که از این دو آیۀ شریفه استفاده کنیم که در واجبات کفائیه مسابقه و مسارعت واجب است، همین کافی است برای اینکه اگر شما در واجبات کفائیه، مسألۀ فوریت را پذیرفتید، ما از راه عدم قول به فصل، سایر واجبات را هم ملحق به واجبات کفاییه می کنیم. چون در مسألۀ فوریت و تراخی، کسی نیامده بین واجب عینی و کفایی تفصیل قائل شود. اگر فوریت است، در هردو مطرح است، اگر هم نیست، در هردو نیست. شما وقتی یک گوشۀ مسأله را پذیرفتید که آیۀ شریفه دلالت می کند، همین مقدار بس است قبول کنید که در واجبات کفاییه، مسألۀ فوریت مطرح است و ما به ضمیمه عدم قول به فصل، واجبات عینه را هم ملحق به واجبات کفاییه می کنیم و به این ترتیب مدعا که عبارت از فوریت در جمیع واجبات شرعیه است، چه عینی باشد و چه کفایی باشد، ثابت می شود.

در جواب از این اشکال دو مطلب داریم: یک مطلب این است که درست است که آیۀ شریفۀ«وَ سارِعُوا» و همین طور آیۀ«فَاسْتَبِقُوا» را روی واجبات کفاییه پیاده کردیم، یکی را به لحاظ هیئت باب مفاعله و دیگری را به لحاظ مادۀ سبق و لحوق، اما حالا اول یک بحث پیش می آید. آیا واقعا در همان واجبات کفائیه دو مطلب وجود دارد؟ دو تکلیف شرعی وجود دارد؟ یکی«تجهیز المیت» یکی «المسارعه الی تجهیز المیت»؟ آیا مسألۀ اینطور است که در واجبات کفاییه همۀ واجبات، خداوند در هرموردی دو تکلیف دارد: یکی اینکه این میّت کفن و دفن و غسل و صلاه داده شود، یکی هم اینکه مسارعت در این کار انجام بگیرد به طوری که اگر کسی مسارعت به این کار کرد، بگوییم:

«یستحق ثوابین؟» دو تا تکلیف در کار است یکی اینکه میّت را غسل داد و دیگر اینکه مسارعت الی غسل المیت انجام داد؟ اگر آیۀ شریفۀ«وَ سارِعُوا» دلالت بر وجوب مسارعت در محدودۀ واجبات کفاییه داشته باشد، معنایش این است که«فی کل واجب کفایی» خداوند دوتا حکم دارد: یک حکم، اصل واجب کفایی است، یک حکم هم«المسارعه الی اتیان الواجب الکفایی» که اگر کسی با مسارعت انجام داد، بگوییم: «هذا اطاع تکلیفین»، دو تکلیف را اطاعت کرده، دو استحقاق مثوبت دارد، دو وظیفۀ شرعیه را انجام داده است. پس به مجرّدی که یک کسی فوت کرد و دیگری آستین بالا