- تعبدی و توصلی 1
- اشاره 1
- مقتضای اصل عملی در مورد شک در تعبّدیّت و توصّلیّت 2
- اشاره 2
- درس دویست و شصت و یکم 2
- مقام اول: مقتضای اصل عقلی 3
- مختار استاد در اخذ قصد قربت 4
- بیان مرحوم آخوند(ره) در جریان اصاله الاشتغال 5
- شک در کیفیت خروج از تکلیف 6
- درس دویست و شصت و دوم 8
- بررسی کلام مرحوم آخوند(ره) در عدم امکان اخذ قصد قربت در مأموربه 8
- اشاره 8
- امکان اخذ قصد قربت در متعلق 9
- مقصود از بیان در«قبح عقاب بلابیان» 10
- دخالت غرض مولا در امر، حدوثا و بقاء 11
- جواب نقضی کلام مرحوم آخوند(ره) در قصد قربت 12
- جواب حلی کلام مرحوم آخوند(ره): اهمیت غرض مولا 13
- درس دویست و شصت و سوم 16
- جریان اصاله البرائه در شک در تعبّدیّات 16
- اشاره 16
- مقتضای حکم عقل و تمسّک به حدیث رفع 17
- اختلاف در انواع احکام عقلی 18
- عدم نفی حکم توسط موضوع خودش 19
- تمسّک به حدیث رفع، طبق مبنای مرحوم آخوند(ره) 21
- جریان اصاله البرائه شرعی در رابطۀ با قصد قربت 23
- درس دویست و شصت و چهارم 23
- اشاره 23
- اشکال استاد به مرحوم آخوند(ره) در قبح عقاب بلابیان 23
- تمسّک به حدیث رفع طبق مبنای مرحوم آخوند(ره) 25
- دوران بین وجوب نفسی و غیری و مانند آن 25
- اشکال بر مرحوم آخوند در مورد مقسم در واجبات 27
- بیان مرحوم کمپانی(ره) در توجیه کلام مرحوم آخوند(ره) در واجب نفسی 28
- انواع قضیۀ سالبه 30
- اشاره 30
- درس دویست و شصت و پنجم 30
- مراد از عدم قرینه در مقدمات حکمت 32
- راه فهمیدن وجوب نفسی و غیری 33
- تمسّک به اطلاق در دوران بین نفسیّت و غیریّت 36
- اشاره 36
- درس دویست و شصت و ششم 36
- تمسّک به تبادر در دوران بین نفسیت و غیریت 38
- طریقۀ امام(قدس سره) در دلالت هیأت«افعل» بر وجوب 40
- التزام به طریقۀ امام(ره) در ارتباط وجوب غیری با وجوب نفسی 40
- وقوع امر عقیب حظر یا توهّم حظر 43
- درس دویست و شصت و هفتم 43
- اشاره 43
- اقوال در مسألۀ وقوع امر عقیب حظر یا توهّم حظر 44
- قول مشهور در مسألۀ وقوع امر عقیب حظر یا توهّم حظر 44
- بررسی کلام مشهور در مسألۀ وقوع امر عقیب حظر یا توهّم حظر 45
- تمسّک مشهور به موارد استعمال 47
- تفصیل مرحوم آخوند(ره) در کلام مشهور 50
- درس دویست و شصت و هشتم 50
- اشاره 50
- مبنای کلام مرحوم آخوند(ره) در تفصیل در کلام مشهور 51
- مسألۀ مرّه و تکرار 54
- درس دویست و شصت و نهم 56
- اشاره 56
- بحث در صیغۀ امر و مرّه و تکرار 56
- استدلال صاحب فصول(ره) به اجماع ادعایی سکّاکی 57
- جواب مرحوم آخوند(ره) به صاحب فصول(ره) در اجماع ادعایی سکاکی 58
- اشکال به مرحوم آخوند در بیان مصدر و جواب آن 59
- کلام مرحوم امام(ره) در تعریف مصدر 60
- اشکال استاد به صاحب کفایه(ره) در ایراد ایشان به تعریف مصدر 61
- کلام صاحب فصول(ره) و دفاع استاد از استدلال ایشان 63
- اشاره 63
- درس دویست و هفتادم 63
- عدم ارتباط نزاع در صیغه با ماده امر 65
- تحقیق محل نزاع در مفاد هیئت«افعل» و مسألۀ مره و تکرار 66
- اشاره 68
- درس دویست و هفتاد و یکم 68
- بیان اشکال امام(قدس سره) در مفاد هیئت برای نزاع در مرّه و تکرار 68
- جواب استاد از تعلّق بعث و تحریک اعتباری به ایجاد ماهیت 70
- جواب امام(ره) از تعلّق بعث و تحریک اعتباری به ایجاد ماهیت 71
- رجوع قیود به هیئت در کلام امام(ره) 72
- درس دویست و هفتاد و دوم 75
- لحاظ آلی و استقلالی در معنای حرفی و اشکال امام(ره) بر آن 75
- اشاره 75
- جواب امام(ره) از اشکال به لحاظ آلی و استقلالی در معنای حرفی 76
- اشکال استاد بر جواب امام(ره) از اشکال در معنای حرفی 77
- مقصود از مرّه و تکرار در نظر صاحب فصول(ره) 79
- درس دویست و هفتاد و سوم 82
- دلیل صاحب فصول(ره) بر مقصود از مرّه و تکرار و جواب آخوند(ره) 82
- اشاره 82
- معنای مرّه و تکرار و فرد و افراد از نظر مرحوم آخوند(ره) 84
- اشکال استاد بر مرحوم آخوند(ره) در تعریف مره و تکرار 85
- عدم ارتباط بحث ماهیت به مقام 87
- درس دویست و هفتاد و چهارم 89
- ارتباط حمل اولی و حمل شایع با ما نحن فیه 89
- اشاره 89
- دخالت وجود در هیئت از نظر وضع و نظر صاحب فصول(ره) 92
- بعث و تحریک حقیقی و اعتباری 92
- اختلاف استاد با صاحب کفایه(ره) در مسألۀ تعلّق اوامر به طبایع 94
- درس دویست و هفتاد و پنجم 96
- اشاره 96
- مدخلیت وجود در بعث و تحریک اعتباری و واقعی 96
- بحث لفظی مرّه و تکرار 97
- لابدیّت عقلی و قید مرّه و تکرار 98
- درس دویست و هفتاد و ششم 102
- اشاره 102
- تحقّق طبیعت در ضمن چند فرد 102
- اقوال در تعدد امتثال 104
- بیان قول مرحوم بروجردی(ره) در قبول تعدد امتثال 105
- جواب امام(ره) از اشکال مرحوم بروجردی(ره) در تعدد امتثال 106
- ملاک وحدت و تعدّد امتثال 109
- اشاره 109
- درس دویست و هفتاد و هفتم 109
- بیان مرحوم آخوند(ره) در ملاک وحدت و تعدّد از نظر قصد مکلّف 111
- تفصیل مرحوم آخوند(ره) در تعدد امتثال و افراد طولیه 113
- اشکال استاد به تفصیل مرحوم آخوند(ره) در افراد طولیه 115
- اشاره 115
- درس دویست و هفتاد و هشتم 115
- اشکال استاد بر ملاک بودن غرض مولا 117
- اشکال کلمۀ«غرض اقصی» در کلام مرحوم آخوند(ره) 118
- دلالت امر بر فور یا تراخی 118
- تمسّک به اطلاق صیغۀ امر 119
- دلیل عدم قیدیت فور و تراخی در کلام مرحوم آخوند(ره) 121
- اشاره 121
- درس دویست و هفتاد و نهم 121
- فرق میان زمان و مکان در مسألۀ فور و تراخی 122
- دلیل قائلین به فور 123
- جواب استاد به مرحوم حائری(ره) در ترتب فوری معلول بر علت 124
- درس دویست و هشتادم 127
- اشاره 127
- استدلال قائلین به فور به آیات 127
- جواب استدلال قائلین به فور به قرآن 128
- بیان استاد در آیۀ أَطِیعُوا اللّهَ 130
- استدلال قائلین به فوریت به آیات«وَ سارِعُوا ، فَاسْتَبِقُوا» 132
- درس دویست و هشتاد و یکم 132
- اشاره 132
- اشکال دیگر به استدلال به آیه«وَ سارِعُوا إِلی مَغْفِرَهٍ» 133
- مسارعت در واجبات کفائیه 134
- تمسّک به عدم قول به فصل در استدلال به آیۀ«فَاسْتَبِقُوا الْخَیْراتِ» 136
- معنای مسارعت و فوریت و فرق این دو 137
- اشکال عمویّت آیۀ«وَ سارِعُوا ، فَاسْتَبِقُوا» 139
- درس دویست و هشتاد و دوم 139
- اشاره 139
- جواب استاد از استدلال به آیه«سارِعُوا إِلی مَغْفِرَهٍ مِنْ رَبِّکُمْ» 140
- عدم دلالت آیه«سارِعُوا و فَاسْتَبِقُوا» بر عموم 142
- اقوال مفسرین در تفسیر آیه«وَ سارِعُوا» 142
- اشاره 145
- اشکال«ما یلزم من وجوده عدمه» در آیۀ«فَاسْتَبِقُوا الْخَیْراتِ» 145
- درس دویست و هشتاد و سوم 145
- مراتب مختلف خیرات در آیۀ«فَاسْتَبِقُوا» 146
- کیفیت ورود اشکال در استحباب 147
- اشکال عدم فرق میان واجب و مستحب 148
- فرق مقام با باب متزاحمین 149
- درس دویست و هشتاد و چهارم 152
- اشکال به ارشادی بودن امر«فَاسْتَبِقُوا» 152
- اشاره 152
- حکم عقل در ارشادی بودن امر 153
- وجوب اتیان تکلیف در زمان ثانی 154
- مقتضای اصل لفظی در زمان دوم 156
- اجرای اصل عملی در مسألۀ فور 158
- اشاره 158
- درس دویست و هشتاد و پنجم 158
- بحث اجزاء و اقوال در آن 160
- فرق عنوان مرحوم آخوند(ره) و مرحوم صاحب فصول(ره) برای اجزاء 161
- بحث اجزاء 163
- اشاره 163
- اشاره 164
- عنوان بحث اجزاء 164
- درس دویست و هشتاد و ششم 164
- اشکال دلالت مطابقه و تضمّن 165
- دلالت التزامی و اشکال آن 166
- تعریف انواع امر و فرق آنها 171
- اشاره 171
- درس دویست و هشتاد و هفتم 171
- اجزای ماموربه نسبت به امر خودش 173
- امر واقعی ثانوی و امر ظاهری 174
- حاکم در مسألۀ اجزاء 175
- درس دویست و هشتاد و هشتم 178
- اشاره 178
- کفایت مأموربه ثانوی از مأموربه اولی در بحث اجزاء 178
- امکان تصوّر جامع برای هر دو جهت بحث 181
- اشکال بر کلام صاحب فصول(ره) در تصور جامع 182
- معنای«علی وجهه» در عنوان 183
- درس دویست و هشتاد و نهم 185
- اشاره 185
- معنای اقتضاء در عنوان 185
- سخن مرحوم آخوند(ره) دربارۀ اقتضاء 186
- اشاره 189
- درس دویست و نودم 189
- بیان مفهوم اقتضاء در مسألۀ اجزاء 189
- بیان حضرت امام(ره) در معنای اقتضاء و توضیح استاد بر آن 190
- اجزاء به معنی کفایت از تکرار 190
- اجزاء به معنای سقوط الامر 192
- اجزاء به معنای سقوط اراده المولا 192
- درس دویست و نود و یکم 196
- اشاره 196
- بیان حضرت امام(ره) در معنای اجزاء به«سقوط اراده المولا» 196
- جواب استاد به بیان امام«ره» در معنای علیت و تاثیر 197
- اهمیت بحث اجزاء در اوامر اضطراریه و ظاهریه 199
- معنای عقلی بودن مسألۀ اجزاء 200
- نتیجه بحث در معنای أقتضاء 201
- اجزاء به معنای کفایت و نظر مرحوم آخوند(ره) 203
- درس دویست و نود و دوم 203
- اشاره 203
- اجزاء به معنای«اسقاط التعبد به ثانیا» 204
- اجزاء به معنای«اسقاط القضاء» 205
- اشکال استاد به بیان مرحوم آخوند(ره) در معنای اجزاء 206
- ارتباط مسألۀ اجزاء با مسألۀ مره و تکرار 208
- ارتباط مسألۀ اجزاء با مسألۀ تبعیت قضاء از اداء 209
- اشاره 210
- درس دویست و نود و سوم 210
- عدم ارتباط مسألۀ اجزاء به مسألۀ مره و تکرار 210
- عدم ارتباط مسألۀ اجزاء به مسألۀ«تبعیت القضاء للاداء و عدم التبعیه» 212
- اشکال امام(ره) بر مرحوم آخوند(ره) در انواع اوامر 214
- اشاره 217
- درس دویست و نود و چهارم 217
- عدم صحت تقسیم اوامر شارع به واقعی و ظاهری 217
- بیان اصول عملیه در اوامر ظاهریه 219
- تقسیم صاحب کفایه از احکام وضعیه 221
- درس دویست و نود و پنجم 223
- جعل حکم وضعی تبعی در اوامر شرعی 223
- اشاره 223
- انتزاع شرطیت طهارت از ادله 224
- انتزاع جزئیت اجزاء نماز از ادله 224
- تعلق امر استقلالی به احکام وضعی 225
- اجزاء در اوامر واقعی 226
- اجزاء در اوامر ظاهری 227
- عقلی بودن مسألۀ اجزاء 227
- تبدیل امتثال و اشکال آن 228
- درس دویست و نود و ششم 230
- بیان مرحوم آخوند(ره) در تبدیل امتثال 230
- اشاره 230
- مراد از تبدیل امتثال، بقاء امر اول 231
- رد استدلال صاحب کفایه بر جواز تبدیل امتثال 232
- تحصیل غرض مولا از راه اوامر و لزوم اطاعت 234
- درس دویست و نود و هفتم 236
- امتثال و انضمام 236
- حقیقت امر، کاشفیت از غرض مولا 236
- اشاره 236
- تمکن، غرض استقلالی مولا یا مقدمۀ فعل 238
- مختار استاد در مسألۀ امتثال امر و انضمام 239
- تقدم حکم قطعی عقل بر ظواهر ادله 240
- درس دویست و نود و هشتم 243
- اشاره 243
- اهتمام به درس 243
- تقدم دلیل عقلی بر ظواهر کتاب و سنت 244
- حکم تبدیل امتثال از روایات 247
- اختلاف تعبیر روایات در مورد تبدیل امتثال 248
- اشکال در سند روایت مورد استناد مرحوم آخوند(ره) 249
- درس دویست و نود و نهم 252
- اشاره 252
- موارد تبدیل امتثال به امتثال دیگر 252
- اجزاء در اوامر اضطراریه و اوامر ظاهریه 254
- صور مختلف در امر اضطراری در مقام ثبوت 256
- عدم جبران مصلحت کامل در امر اضطراری 257
- اشاره 259
- اجزاء در اوامر اضطراری 259
- درس سیصدم 259
- اجزاء در اوامر اضطراری به حسب مقام ثبوت 260
- تعلق امر واحد به افراد متعددۀ صلاه 263
- اشاره 266
- تعدّد امر و مسألۀ اجزاء 266
- درس سیصد و یکم 266
- احتمال وجود اجماع بر صحت فقط یک نماز در وقت 267
- منشأ قول به تعدّد امر 268
- وحدت مطلوب مولا 269
- امکان تعدّد امر در مقام 270
- درس سیصد و دوم 272
- منشاء تعدد اوامر 272
- اشاره 272
- معنای تعدّد امر 273
- لازمۀ تعدّد امر ناشی از تغایر ماهیت 273
- مقدمات لازم برای قول به عدم اجزاء و دفع توهم اطلاق 275
- درس سیصد و سوم 277
- ارتباط تعدّد امر با مسألۀ قضاء 277
- اشاره 277
- اصل عملی و مسألۀ اجزاء در اوامر اضطراری 279
- عدم شمول اطلاق دلیل بر اعادۀ نماز 281
- عدم مولویه حکم به اعاده 282
- عدم مولویت وجوب یا عدم وجوب اعاده 284
- درس سیصد و چهارم 284
- اشاره 284
- ارشادی بودن روایات مربوط به وجوب و عدم وجوب اعاده 285
- جریان اصل اشتغال ذمه یا استصحاب بقای تکلیف بر مبنای وحدت امر 286
- عدم جریان اصل برائت در شک در وجوب اعاده 286
- حکم به عدم اجزاء صلاه تیممی بنا بر تعدد امر 287
- مقتضای اصل عملی در شک در وجوب اعاده صلاه تیممی بنابر تعدد امر 288
- اشاره 291
- حکم صلاه تیممی واجد ماء بعد از وقت 291
- درس سیصد و پنجم 291
- مشروعیت صلاه تیممی«فاقد الماء» در اول وقت 292
- حکم صلاه فاقد الطهورین 292
- وجوب قضاء صلاه تیممی بر فرض تعدد امر 293
- عدم منافات قضاء در خارج وقت با مشروعیت صلاه تیممی 293
- لسان اصول و امارات در صلاه فاقد بعضی از اجزاء و شرایط 294
- حکم فاقد اجزاء و شرایط 298
- درس سیصد و ششم 298
- اشاره 298
- کشف خلاف پس از عمل بر طبق اماره یا اصل 300
- معنای طریقیت در اعتبار امارات 302
- حجیت امارات از باب سببیت 304
- اشاره 305
- درس سیصد و هفتم 305
- حجیت أمارات و مبانی مختلف 305
- حجیت تأسیسی و سببی 306
- سیرۀ عقلاء، دلیل حجیت خبر ثقه 308
- درس سیصد و هشتم 311
- اشاره 311
- بحث أمارات و مبانی مختلف در آن 311
- کاشفیت و مراتب آن 313
- اقتضای جعل حجّیت تأسیسیه 314
- تحقق کاشفیت تامه در قطع 315
- جریان مسأله اجزاء در اصالت الطهاره 316
- لزوم فحص در شبهات حکمیه و عدم لزوم آن در شبهات موضوعیه 316
- قاعدۀ طهارت و ادلۀ آن 317
- درس سیصد و نهم 318
- اشاره 318
- تفسیر مرحوم آخوند(ره) از روایت«کل شیء طاهر» 318
- اجزاء در قاعده طهارت 318
- خصوصیات روایت«کل شیء طاهر» بنابر قول مشهور 320
- معنای مشهور از روایت«کل شیء طاهر» 320
- شک مستمر و غیرمستمر در ارتباط با قاعدۀ طهارت 321
- موضوع قاعدۀ طهارت 322
- طهارت ظاهری در روایت«کل شیء طاهر» 323
- درس سیصد و دهم 326
- اشاره 326
- راه جمع قاعدۀ طهارت با ادلۀ اشتراط طهارت واقعی 326
- خصوصیات قاعده طهارت 326
- لسان قاعدۀ طهارت 327
- ارتباط مسألۀ اجزاء با طهارت 329
- مراد از طهارت در«صل مع الطهاره» 329
- اشکال مرحوم محقق نائینی(ره) در عدم اجزاء در قاعدۀ طهارت 331
- اشاره 333
- درس سیصد و یازدهم 333
- اشکال مرحوم نائینی(ره) بر حکومت قاعده طهارت بر سایر ادله طهارت 333
- جواب از اشکال اول مرحوم نائینی(ره) در توضیح قاعدۀ عذریه 334
- اشکال دوم محقق نائینی(ره) بر حکومت قاعدۀ طهارت 336
- معیار حکومت قاعدۀ طهارت بر سایر ادله 337
- توضیح معنای تعارض 337
- درس سیصد و دوازدهم 340
- اشاره 340
- کلام محقق نائینی(ره) در بیان حاکم و محکوم 340
- مراد از حکومت ظاهریه در کلام محقق نائینی(ره) 342
- اشکال بر کلام مرحوم نائینی(ره) در حکومت ظاهری و واقعی 344
- امکان جعل طهارت ظاهریه توسط قاعدۀ طهارت 345
- اشکال محقق نائینی«ره» بر حکومت قاعدۀ طهارت بر ادله طهارت 347
- اشاره 347
- درس سیصد و سیزدهم 347
- جواب اشکال مرحوم نائینی«ره» در حکومت قاعدۀ طهارت 349
- فرق دلیل«صلّ مع الطهاره» با قاعدۀ طهارت 350
- قاعدۀ حلیت و رابطۀ آن با قاعدۀ طهارت 353
- اشاره 353
- درس سیصد و چهاردهم 353
- تضییق و توسعه در دائرۀ حکومت 354
- اصل برائت و استدلال آن 355
- استدلال بر برائت شرعیه 356
- فرق مفاد حدیث رفع و قاعدۀ قبح بلابیان 357
- درس سیصد و پانزدهم 360
- رفع احکام تکلیفی و وضعی با حدیث رفع 360
- اشاره 360
- اشتراک احکام بین عالم و جاهل 362
- جمع بین حدیث رفع و احکام واقعیه 363
- درس سیصد و شانزدهم 366
- ارتباط اصول عملیه با مسألۀ اجزاء 366
- اشاره 366
- مقتضای اصاله التخییر 367
- مقتضای استصحاب در مسألۀ اجزاء 370
- اشاره 373
- درس سیصد و هفدهم 373
- رابطۀ دلیل استصحاب با ادلۀ شرائط 373
- مسألۀ ظهور در باب حکومت 375
- قاعدۀ فراغ و قاعدۀ تجاوز 376
- قاعدۀ فراغ و تجاوز اصل عقلائی یا شرعی 377
- اشاره 380
- درس سیصد و هیجدهم 380
- نسبت اصاله الحقیقه با اصاله الظهور 380
- قاعده فراغ و تجاوز از نظر عقلا 381
- مبنای عقلا در صورت کشف خلاف 383
- تخصیص دلیل استصحاب با قاعدۀ فراغ و تجاوز 384
- درس سیصد و نوزدهم 387
- ملاک اجزاء در باب قطع 387
- اشاره 387
- فرق بین امارات و اصول در باب اجزاء 389
- حکومت در باب قاعده فراغ و تجاوز 390
- فرق تخییر شرعی با اصاله التخیر شرعی 391
- قاعده شکّ بعد الوقت و محل جریان آن 392
- ارتباط مسألۀ اجزاء با اصاله الصحّه 393
- خلاصه و نتیجۀ مباحث 393
- ارتباط اصاله الصحه با مسألۀ اجزاء 395
- اشاره 395
- درس سیصد و بیستم 395
- مبنای حجیّت اصاله الصحه 397
- معنای«ضع امر أخیک علی احسنه» 398
- بررسی لسان دلیل اصول عملی 399
- مقدمۀ واجب 402
- اشاره 402
- درس سیصد و بیست و یکم 403
- اشاره 403
- ارتباط بحث مقدمه واجب با مسألۀ فقهیه و اصولیه 403
- فرق مسأله فقهیه و قاعده فقهیه 404
- علت طرح مسأله مقدمه الواجب در علم اصول 405
- بیان کیفیت وجوب در مسأله مقدمه الواجب 407
- اشاره 410
- بیان مرحوم آخوند(ره) در ملازمۀ بین وجوب ذی المقدمه و مقدمه 410
- درس سیصد و بیست و دوم 410
- اعتراض بر صاحب معالم(ره) در طرح مسألۀ مقدمۀ واجب در مباحث الفاظ 411
- کلام مرحوم آخوند(ره) در ملازمه بین الوجوبین 412
- اشکال امام(ره) به مرحوم آخوند(ره) در معنای اراده 413
- مبدأ خلاّقیت نفس در تصور و اراده 414
- ارتباط مقدمه و ذی المقدمه در بیان مرحوم آخوند(ره) 415
- واقعیت اراده و نیاز آن به مبادی و مقدمات 416
- درس سیصد و بیست و سوم 418
- مراد مرحوم آخوند(ره) از ترشح ذی المقدمه به مقدمه 418
- اشاره 418
- اشکال در فعل غیر مباشری مولا 419
- بررسی احتمالات در طرفین ملازمه 420
- ملازمۀ میان دو اراده 422
- ملازمۀ بین وجوب فعلی ذی المقدمه و وجوب تقدیری مقدمه 423
- مسألۀ فعلیت و تقدیر در ملازمه 425
- اشاره 425
- درس سیصد و بیست و چهارم 425
- فرق فرمایش امام(ره) با کلام مرحوم آخوند(ره) در مقدمۀ واجب 426
- تحریر محل نزاع بین نافین و مثبتین ملازمه 427
- دفاع استاد از امام(ره) در التزام به ملازمه 428
- بررسی مراحل اراده از نظر استاد 428
- ارتباط اراده با مراد در تصدیق به فائده 429
- اشاره 431
- درس سیصد و بیست و پنجم 431
- تعلق اراده در صورت تصدیق به فائده 431
- نتیجۀ فرمایشات امام بزرگوار(ره) در مورد طرفین ملازمه 433
- خطاء در تشخیص مولی در متعلق ارادۀ فعلیه 434
- خطا در تشخیص عبد 434
- خصوصیات محل نزاع از نظر امام(ره) و اشکال استاد 435
- دو ارادۀ فعلیه در طرفین ملازمه 437
- درس سیصد و بیست و ششم 439
- اشاره 439
- ارتباط طرفین ملازمه با مقدمۀ واجب 439
- موارد جریان واجب تبعی 442
- عقلی یا لفظی بودن ملازمه 443
- فرق میان کلام حضرت امام و استاد 444
- مقدمۀ واجب، مسألۀ فقهیه یا مسألۀ اصولیه 447
- درس سیصد و بیست و هفتم 447
- اشاره 447
- بحث در مقدمۀ واجب اصولی یا عقلی؟ 449
- تقسیمات مقدمۀ واجب 449
- مقدمات خارجیه 451
- مراد مرحوم آخوند(ره) از تعبیر(بالأسر) در عنوان 454
- درس سیصد و بیست و هشتم 454
- اشاره 454
- تعلق وجوب غیری به اجزاء و نظر آخوند(ره) 455
- اشکال به مرحوم آخوند(ره) در جواز اجتماع 456
- جواب مرحوم آخوند از اشکال در جواز اجتماع 458
- ارتباط حیثیت مقدمیت با واجب غیری 460
- اشاره 461
- تقسیمات مرکبات 461
- درس سیصد و بیست و نهم 461
- نظر امام(ره) در مورد تقسیمات مرکبات 462
- فرق اجزاء تحلیلیه و اجزاء خارجیه 463
- ماهیت و جزئیت شیء 463
- فرق به شرط لا و شرط اجتماع از نظر مرحوم آخوند(ره) 464
- مرکبات صناعی و اعتباری در بیان آخوند(ره) 465
- نظر امام خمینی(ره) در مرکبات و دخول آنها در بحث مقدمه 468
- اشاره 468
- درس سیصد و سی ام 468
- مرکب صناعی 469
- ارتباط تعدد اراده و مراد 472
- دلیل مقدمیت اجزاء 473
- عدم فرق بین مقدمات خارجیه و مقدمات داخلیه 473
- تلازم اجتماع مثلین در مقدمات داخلیه 474
- اشاره 476
- درس سیصد و سی و یکم 476
- مرکبات اعتباریه و نظر مرحوم محقق عراقی(ره) 476
- قسم دوم مرکب اعتباری 477
- اشکال استاد به تقسیم محقق عراقی(ره) در مرکّب اعتباری 478
- عدم صحت تعلق امر واحد به دو مأموربه با مصالح مختلف 480
- اشکال دوّم به مرحوم عراقی(ره) 481
- اشاره 483
- بیان مرکب اعتباری و تقسیمات در آن 483
- درس سیصد و سی و دوم 483
- جواب حلی به مرحوم محقق عراقی(ره) در متعلق وجوب غیری و مقدمی 484
- تفصیل امام«ره» در مرکبات حقیقیه و غیرحقیقیه 486
- جانشینی ارادۀ آمر بجای ارادۀ فاعلی 487
- تفصیل دیگر در مقدمات خارجیه 487
- درس سیصد و سی و سوم 490
- اشاره 490
- ارادۀ فاعلی در رابطه با علت و معلول 490
- اشکالات در خروج علت تامه از مقدمۀ واجب 491
- جواب نقضی به تفصیل در مقدمه 492
- جواب حلّی به قائل به تفصیل در مقدمه 493
- معنای مقدمۀ عقلیه 496
- درس سیصد و سی و چهارم 496
- تقسیمات در مقدمه 496
- اشاره 496
- تعریف مقدمۀ شرعیه و رجوع آن به مقدمۀ عقلیه 497
- اعتباری بودن شرطیت مقدمه شرعیه 499
- نقش عقل و شرع در حکم به وجوب مقدمه 500
- اشکال به عقلی بودن عدم تحقق صلاه بدون طهارت و جواب آن 501
- اشاره 504
- درس سیصد و سی و پنجم 504
- اقسام مختلف مقدمه 504
- احتمال اول در معنای مقدمۀ عادیه 505
- احتمال دوم در مقدمۀ عادیه 506
- بررسی مسأله طبق مبنای اعمی ها 509
- تعریف مقدمه الوجوب یا مقدمه التکلیف 511
- درس سیصد و سی و ششم 511
- اشاره 511
- مقدمه العلم یا مقدمۀ علمیه 513
- حکم ارشادی شارع بر لزوم عقلی مقدمه العلم 514
- تفاوت مقدمۀ علم به تحقق واجب با مقدمه تحقق واجب 515
- اشتراک و مغایرت مقدمه و ذی المقدمه 516
- درس سیصد و سی و هفتم 519
- مقدمۀ مقارنه و متقدمه و متأخره 519
- اشاره 519
- تصویر مقدمیت در اقسام ثلاثه مقدمه 520
- تقارن زمانی بین علت و معلول 521
- اشکال تقسیم مقدمه از نظر علمای فن معقول 522
- درس سیصد و سی و هشتم 525
- اشاره 525
- اشکال شرایط متأخره و راه حل آن 525
- امثلۀ شرائط متأخره 526
- بیان مرحوم آخوند(ره) در شرط متقدم 527
- راه حل مرحوم عراقی(ره) در شرعیات 528
- راه حل محقق عراقی(ره) در تکوینیات 530
- درس سیصد و سی و نهم 532
- اشاره 532
- تصویر شرط متأخّر و شرط متقدّم 532
- خصوصیات اضافه نسبت به امر گذشته و حال و استقبال 534
- جواب امام(ره) از بیان محقق عراقی(ره) 535
- جواب استاد از محقق عراقی در توجیه کلام امام(ره) 537
- جواب مرحوم آخوند(ره) در شرط متأخر و متقدم 539
- اشاره 539
- درس سیصد و چهلم 539
- ظرف تحقق قدرت نسبت به تکلیف 540
- توضیح کلام مرحوم آخوند(ره) در حل مسأله شرط 541
- خلاّقیّت نفس نسبت به اراده 542
- نقش قدرت مکلف در شرطیت 544
- بررسی جواب مرحوم آخوند(ره) در شرایط حکم و شرایط تکلیف 547
- اشاره 547
- درس سیصد و چهل و یکم 547
- فرق بین مرحلۀ انشاء و فعلیت 548
- بررسی شرائط تکلیف در شرعیات 550
- مثال شرط متقدم در شرعیات 551
- اشاره 554
- شرطیت وجود خارجی برای تکلیف 554
- درس سیصد و چهل و دوم 554
- حقیقت شرط مقارن 555
- اشکال در مثال شرط متقدم برای تکلیف 555
- عدم ارتباط قواعد تکوینیات به شرعیات 557
- کیفیت ارجاع مقدمات شرعیه به مقدمات عقلیه 558
- علت خلط بین مسائل شرعی و عقلی 559
- عدم جانشینی عناوین تکوینیه به جای همدیگر 561
- درس سیصد و چهل و سوم 561
- اشاره 561
- عدم برگشت شرط به مانع و مانع به شرط 563
- عدم تشابه ضوابط شرعی و تکوینی 564
- راه حل مرحوم آخوند(ره) در شرائط وضع 566
- اشکال استاد به مرحوم آخوند(ره) در تأثیر شرط لاحق 567
- شرایط مأموربه در تقسیم مرحوم آخوند(ره) 570
- اشاره 570
- درس سیصد و چهل و چهارم 570
- فرق بین راه حل مرحوم آخوند(ره) و محقق عراقی(ره) 571
- معنای شرطیت طبق مبنای مرحوم آخوند(ره) 573
- عدم تصور تقدّم و تأخّر در متضایفین 574
- عدم قیاس مقام به معلوم بالذات و معلوم بالعرض 575
- احتمالات شرایط شرعیه 576
- درس سیصد و چهل و پنجم 578
- شرائط شرعیه از امور اعتباریه 578
- اشاره 578
- خصوصیت اجزاء زمان 579
- متضایف بودن تقدّم و تأخّر 580
- راه حل اشکال تقدّم و تأخّر در زمان 583
- مؤیّد راه حل امام(ره) 584
- فهرست مطالب 586
- فهرست درسها 602
درس دویست و هشتاد و ششم
اشاره
بسم الله الرحمن الرحیم
الحمد للّه ربّ العالمین و الصّلوه و السّلام علی سیّدنا و مولینا و نبیّنا أبی القاسم محمّد صلّی اللّه علیه و آله و سلّم و علی آله الطیّبین الطّاهرین المعصومین و لعنه اللّه علی أعدائهم أجمعین، من الآن الی قیام یوم الدّین.
عنوان بحث اجزاء
در بحث قبل مقداری در مورد عنوان بحث اجزاء صحبت شد.
عنوان بحث اجزاء دو جور عنوان شده: یک عنوان را صاحب کفایه فرموده: «الاتیان بالمأمور به علی وجهه هل یقتضی الاجزاء او لا یقتضی؟» این عنوان به لحاظ اینکه مبتدأش اتیان به مأموربه است و فاعل«یقتضی» ضمیری است که به همین مبتدأ برمی گردد، لامحاله مقصود از«یقتضی» چیزی نیست که به مقام لفظ ارتباط داشته باشد، بلکه مراد از اقتضا همان سببیت و علیّت و مؤثّریت است. مأموربه اگر در خارج واقع شد، آیا این وقوعش در خارج سببیت دارد برای اجزاء، سببیت دارد برای اینکه اعاده و قضا واجب نباشد یا سببیت ندارد؟ پس روی تعبیر مرحوم آخوند(ره)، «یقتضی» به معنای«یؤثّر» و سببیت و علّیت است. منتها گفتیم که روی این مبنا، دیگر نزاع به عنوان یک مبحث لفظی نمی تواند مطرح شود، در حالی که ایراد نزاع در ضمن مباحث الفاظ تأیید می کند که بحث به عنوان یک بحث لفظی باشد. در کلام صاحب فصول(ره) که موضوع و مبتدا را امر قرار داده، فرموده: