سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 4 صفحه 183

کنیم؟ از«صل مع التیمم» که چیزی استفاده نمی شود. آن دلیلی که این صلاه مع التیمم را فی صوره الفقدان مطرح می کند، مثل همین«التراب احد الطهورین» می خواهیم ببینیم آن دلیل چه مقدار دلالت دارد و نحوۀ مطرح کردنش نسبت به امر ظاهری، یا امر اضطراری چطور است؟

پس در عین اینکه قسم دوم بحث ما، بحث لفظی، اما معنایش این نیست که این بحث لفظی به امر ارتباط دارد که روی این بیان، یک ترجیحی برای تعبیر صاحب فصول(ره) قائل شویم، بگوییم:

صاحب فصول که بهتر از شما تعبیر کرد. او بحث را لفظی کرد. شما هم که می گویید: مهم در باب اجزاء، بحث لفظی اش است، بلکه این دو با هم فرق می کند. بحث لفظی به آن کیفیتی که مطرح می کنیم، موضوعش امر اضطراری نیست، آن دلیل امر اضطراری است، که نحوۀ مطرح کردنش نسبت به امر اضطراری، چطور امر اضطراری را مطرح می کند و به عبارت دیگر: چه مقدار به امر اضطراری و امر ظاهری ارزش می دهد و الاّ اگر دلیلش را کنار بگذاریم، از کجای«صلّ مع التیمم» استفادۀ اجزاء یا عدم الاجزاء می شود؟ «صل مع التیمم» اصلا اجنبی از مسألۀ اجزاء و عدم اجزاء است. تعبیر صاحب فصول این امر به صلاه مع التیمم را موضوع قرار داده، نه دلیلی که دلالت بر مطرح کردن امر به صلاه مع التیمم دارد. مرحوم آخوند(ره) این خصوصیّات را که در عنوان مطرح شده یک قدری روی آن بحث کرده اند، دیگران هم تبعیّت کرده اند، خیلی هم بحثهای جالب و مفیدی نیست، اما چون ایشان مطرح کرده اند، باید ولو به صورت اشاره، بگوییم و اینها را مطرح کنیم.

معنای«علی وجهه» در عنوان

یکی اینکه این کلمۀ«علی وجهه» در عنوان معنایش چیست؟ «الاتیان بالمأموربه علی وجهه».

این سه احتمال دارد: یکی اینکه مقصود از«علی وجهه» یعنی با تمام خصوصیات به صورت کامل مأموربه را به آن کیفیتی که مأموربه است و با آن خصوصیاتی که در نظر گرفته شده، با تمام آن خصوصیات، کسی اتیان کند. و ظاهرش هم همین احتمال است، لکن دو احتمال دیگر مطرح است.

بعضی ها ممکن است بگویند: مقصود از«علی وجهه» یعنی آن خصوصیّاتی که شرعا اعتبار در مأموربه دارد، در مقابل بعضی از خصوصیاتی که عقلا در مأموربه اعتبار دارد، مثل قصد قربت بنابر مبنای مرحوم آخوند(ره) که می فرمود: اگر قصد القربه معنایش داعی الامر باشد، داعی الامر نمی تواند در ردیف اجزاء و شرایط مأموربه قرار بگیرد، بلکه این یک چیزی است که عقل به او حکم می کند. اگر کسی این احتمال را بدهد، جوابش این است که اوّلا اگر مقصود از«علی وجهه» خصوص