سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 4 صفحه 2

درس دویست و شصت و یکم

اشاره

بسم الله الرحمن الرحیم

الحمد للّه ربّ العالمین و الصّلوه و السّلام علی سیّدنا و مولینا و نبیّنا أبی القاسم محمّد صلّی اللّه علیه و آله و سلّم و علی آله الطیّبین الطّاهرین المعصومین و لعنه اللّه علی أعدائهم أجمعین، من الآن الی قیام یوم الدّین.

مقتضای اصل عملی در مورد شک در تعبّدیّت و توصّلیّت

نتیجۀ بحث در تمسّک به دلیل لفظی این شد که از راه اطلاق و تمامیّت مقدمات حکمت، ما می توانیم در مورد شک در تعبّدیّت و توصّلیّت، تمسّک به اطلاق کنیم و اعتبار قصد قربت را از بین ببریم مثل سایر اجزاء و شرائط. اما مرحوم آخوند و همین طور محقق نائینی معتقد بودند که نمی شود تمسّک به اطلاق کرد و در حقیقت، اطلاق استحاله دارد و امکان ندارد. از این مرحله که بگذریم، مسألۀ اصل عملی پیش می آید. روی مبنای ما که تمسّک به اطلاق را جایز می دانستیم، اگر در موردی فرض کنیم که مقدمات حکمت تمامیت نداشته باشد چون شرط تمسّک به اطلاق، تمامیت مقدمات حکمت است و در نتیجه نتوانستیم تمسّک به اطلاق کنیم، روی مبنای مرحوم آخوند هم که اصلا تمسّک به اطلاق جایز نبود و نوبت به اصل عملی رسید، در مورد شک در تعبّدیّت و توصّلیّت، مقتضای اصل عملی چیست؟ اینجا هم در دو مقام بحث است: یک مقام اینکه آیا اصل عملی عقلی چه اقتضا می کند؟ مقام دوم اینکه اصل عملی شرعی چه اقتضایی دارد؟

در باب اصول عملیه می دانید که بعضی از اصول عملیه صرفا عقلی هستند، مثل اصاله الاحتیاط که یک اصل عقلی محض است، اصاله التخییر در دوران بین محذورین یک اصل عقلی محض است