سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 4 صفحه 208

است، آن هم نه در خصوص بخش دوم، در هر دو بخش مسأله این معنا مورد نظر آنها بوده است.

پس ضمن این که اصل بیان مرحوم آخوند درست است، اما این طوری با کلمۀ«اسقاط التعبد» و «اسقاط القضاء» برخورد کردند و مورد اینها را از هم جدا کردند، این به حسب ظاهر مخالفت با آن تفسیرها و نظر افرادی است که این دو تفسیر را برای«اسقاط تعبد» و«اسقاط قضا» کرده اند. تا اینجا عناوینی که در محل بحث ذکر شده بود، اینها را معنا کردیم. مأموربه چند تا مأموربه است؟ علی وجهه معنایش چیست؟ مقصود از یقتضی چیست؟ اجزاء دارای چه معنایی هست؟ اینها روشن شد.

مقدمۀ دیگری مرحوم آخوند ذکر می کنند که در این مقدمه هم دو تا مطلب را ذکر کرده اند. یک مقدمۀ دیگری هم بر اصل بحث امام بزرگوار«قدس سره» دارند، که آن بعد از مقدمۀ مرحوم آخوند ذکر می کنیم. مقدمۀ مرحوم آخوند مشتمل بر جواب از دو شبهه و دو توهم است. یک توهم این است که چه فرقی بین مسألۀ اجزاء با مسألۀ مرّه و تکرار وجود دارد؟ این یا همان مسألۀ مرّه و تکرار است یا نتیجۀ مسألۀ مرّه و تکرار است و به عبارت دیگر متفرع بر مسألۀ مرّه و تکرار است. هر کدام باشد دیگر مناسبت ندارد که به صورت یک مسألۀ مستقله بیان شود چون که ما ملاک در استقلال هر مسأله ای را قبلا ذکر کردیم.

گفتیم: اگر دو مسألۀ بخواهند استقلال داشته باشند، معنایش این است که هر کسی وارد هر یک از دو مسألۀ می شود، از نظر اختیار و انتخاب اقوال آزاد باید باشد. اما اگر یک چیزی را در یک مسأله ای اختیار کرد که لازمه اش این شد که در مسألۀ دیگری قول مشخّصی را اختیار کند، معنایش این است که بین المسألتین ارتباط وجود دارد، مسألۀ تفرع و اصالت مطرح است و این با استقلال نمی سازد. دو مسألۀ مستقله، بینشان علقه و ارتباطی وجود ندارد.

ارتباط مسألۀ اجزاء با مسألۀ مره و تکرار

یک شبهه این است که«مانحن فیه» با مسألۀ مرّه و تکرار، یکی است و اصلا اتحاد با هم دارند، منتهی تعابیرشان فرق می کند. آنجا تعبیر می شود از این که مأموربه یک بار در خارج انجام بگیرد، تعبیر به مرّه می شود، اینجا از آن تعبیر به اجزاء می شود. اجزاء، یعنی همین یک بار مأموربه که در خارج واقع شد، این کافی است، اعاده و قضاء لازم ندارد. آنجا تعبیر به مرّه شده، اینجا تعبیر به اجزاء شده است. کما این که قائل به تکرار در آنجا عنوان تکرار را مطرح می کند، می گوید: مأموربه مقیّد به تکرار است، اینجا از کلمۀ تکرار، تعبیر به عدم الاجزاء می شود. و اگر شما بخواهید بگویید: بین این دو فرق وجود دارد، می گوییم: اگر هم فرق وجود دارد، مسألۀ فرعیت و اصلیت مطرح است، یعنی