سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 4 صفحه 215

عملیه مثل استصحاب و اصالت الطهاره و اصالت الاباحه در مورد آن جریان پیدا می کند.

مثل این که شارع در خطاب به کسی که استصحاب بقاء وضو در مورد او جاری می شود، بفرماید:

«صل مع استصحاب الطهاره» اگر ما واقعا یک چنین چیزی داشتیم که اصلا امر واقعی اوّلی از امر واقعی ثانوی جدا بود و هر دو از امر ظاهری جدا بودند، مثل این که خطابها مجزّا و جدای از هم بود، منتهی در هر خطابی مخاطب خاصّی را در نظر گرفتند، بگویند: «ایها الواجدون للماء یجب علیکم الصلاه مع الوضوء»، بعد خطاب را متوجه فاقدین ماء کنند، بگویند: «ایها الفاقدون للماء یجب علیکم الصلاه مع التیمم» یک خطاب هم به آنهایی که شک دارند و اصول عملیه درباره آنها جاری می شود. «ایها الشاکون فی الطهاره المتیقنون لطهاره سابقه صلوا مع الطهاره الاستصحابیه، صلوا مع الوضوء استصحابی» مرحوم آخوند مسألۀ اوامر را، این طور عنوان کرده که اوامر سه نوع است و سه جور امر داریم. یکی امر واقعی اولی ثانوی امر ظاهری. آیا این یک واقعیت است؟ یعنی واقعا ما سه جور امر داریم؟

وقتی که ما آیات و روایات و ادلۀ این احکام را به ضمیمۀ ادلۀ شرائط و خصوصیات معتبرۀ در اینها ملاحظه می کنیم، اصلا مسألۀ تعدد امر مطرح نیست، مسأله این است که یک امری به طبیعت صلاه به صورت خطاب به همه متوجه شده«أَقِیمُوا الصَّلاهَ» این همه در قرآن شریف«أَقِیمُوا الصَّلاهَ»

مکرر شده، هیچ نیامده اند بگویند: این«أَقِیمُوا الصَّلاهَ» یک مخاطب خاصی مورد نظرش هست، این «أَقِیمُوا الصَّلاهَ خطاب واحد عام متضمن للامر به اقامه الصلاه الی کل مکلف و کل من له اهلیه التکلیف» و اختلافی که بین واجد ماء و فاقد ماء و شاک در بقاء وضو است، این اختلاف در رابطۀ با امر نیست.

این اختلاف در رابطۀ با خصوصیاتی است که در متعلق امر دخالت دارد، در رابطۀ با قیودی است که در متعلق امر دخالت دارد، یعنی ما دیگر امری بنام امر اضطراری نداریم، صل مع التیمم نداریم. ما در مقابل«أَقِیمُوا الصَّلاهَ» یک آیه ای داریم که می گوید: «یا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا» که همه را می گیرد«إِذا قُمْتُمْ إِلَی الصَّلاهِ» وقتی خواستید بلند شوید نماز بخوانید، اول می گوید: «فَاغْسِلُوا وُجُوهَکُمْ وَ أَیْدِیَکُمْ إِلَی الْمَرافِقِ وَ امْسَحُوا بِرُؤُسِکُمْ وَ أَرْجُلَکُمْ إِلَی الْکَعْبَیْنِ» بعد دنبال همین می گوید: «وَ إِنْ کُنْتُمْ مَرْضی أَوْ عَلی سَفَرٍ أَوْ جاءَ أَحَدٌ مِنْکُمْ مِنَ الْغائِطِ أَوْ لامَسْتُمُ النِّساءَ فَتَیَمَّمُوا صَعِیداً طَیِّباً» ، این یک آیه است در مقابل«أَقِیمُوا الصَّلاهَ» واقع شده، عنوانش هم«إِذا قُمْتُمْ إِلَی الصَّلاهِ» است بدون فرق بین «واجد ماء» و«فاقد ماء» منتهی می گوید: وقتی که بلند شدید آن نماز مأموربه عمومی را انجام دهید، در درجه اول وضو بگیرید، اگر آب نبود تیمم کنید، این معنایش این است که در مورد تیمم امر خاص