سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 4 صفحه 223

درس دویست و نود و پنجم

اشاره

بسم الله الرحمن الرحیم

الحمد للّه ربّ العالمین و الصّلوه و السّلام علی سیّدنا و مولینا و نبیّنا أبی القاسم محمّد صلّی اللّه علیه و آله و سلّم و علی آله الطیّبین الطّاهرین المعصومین و لعنه اللّه علی أعدائهم أجمعین، من الآن الی قیام یوم الدّین.

جعل حکم وضعی تبعی در اوامر شرعی

بحث در این بود که آیا اوامر متعدده و اوامر سه گانه ای بنام امر واقعی اولی و امر واقعی ثانوی و امر ظاهری داریم یا نه؟ با توجه به کتاب و سنت و لحن تعبیرات، ما استفاده نکردیم که سه جور امر داشته باشیم، لکن مرحوم آخوند(ره) این معنا را ذکر فرمودند. منشأ این حرف مطلبی است که در رابطۀ با جعل احکام وضعیه ایشان ذکر کردند، همان طور که در باب استصحاب بیان کردیم، وقتی که مسألۀ احکام وضعیه را مطرح می کنند، می فرمایند: ما سه جور حکم وضعی داریم.

جعل شارع اصلا به بعضی از احکام وضعیه تعلق نمی گیرد، نه بالاستقلال و نه بالتبع. بعضی از احکام وضعیه جعل شارع به آنها تعلق می گیرد، منتهی به صورت تبعی فقط، نه به صورت استقلالی.

اما بعضی از احکام وضعیه هستند که شارع مستقلا هم آنها را می تواند جعل کند، بحث ما در آن قسم دوم است. برای قسم دوم ایشان مثال می زند و می فرماید: مثل«جزئیه الشیء للمأموربه»، که این عنوان للمأموربه مورد تکیۀ ایشان هست. «شرطیه الشیء للمأموربه بما انه مأموربه و مانعیه الشیء