سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 4 صفحه 225

صلاتش دارد، جزئیت قیام از چه انتزاع شده است؟ می فرماید: راهش فقط همین است که یک امری به یک مجموع مرکبی تعلق بگیرد و یکی از اجزاء آن مرکب، قیام باشد. اگر این طور شد، شما برای قیام انتزاع جزئیت می کنید. در حالی که از این قیام ممکن نیست به جلوس برسد، مجموع مرکب از اجزایی که یک جزء آن عبارت از قیام باشد، با مرکبی که یکی از اجزاء آن عبارت از جلوس است، طبعا با هم متفاوت است، هر دو نیاز به امر دارند؛ اول باید بگوید: «صل» و امر کند به صلاه مرکب از اجزایی که منه القیام. دوم باید بگوید: صل و مقصود مرکبی باشد که من جمله اجزائه الجلوس و الاّ شما نمی توانید مسألۀ جزئیت جلوس را از آن امر اول استفاده کنید.

در باب رکوع و خصوصیات دیگری که در باب اجزاء هست، همین طور است. در باب موانع هم مثل باب شرائط می ماند، منتهی در باب شرائط تقیّد به وجود مطرح است، در باب موانع تقیّد به عدم مطرح است. اگر مقیّد به عدم الحدث شد، شما انتزاع مانعیت برای وجود حدث می کنید. و اگر مقیّد به وجود شد، انتزاع شرطیت برای وجود می کنید. مرحوم آخوند(ره) روی این مبنایی که در رابطۀ با جزئیت و شرطیت و مانعیت للمأموربه دارند که این خصوصیت مأموربه مورد تکیه است، یک وقت ما می خواهیم جزئیت لصلاه را بفهمیم، کاری نداریم به این که صلاه مأموربه هست یا نه؟ آنجا نیازی نیست به این که امر به صلاه مشتمل بر این جزء تعلق بگیرد. در باب شرطیت و مانعیت هم همین طور. اما اگر عنوان جزئیت للمأموربه، به وصف کونه مأمورابه، این عنوان بخواهد تحقق پیدا کند، ایشان می فرماید: راهی جز این ندارد که باید هر کدام مستقلا یک امری داشته باشند و آن امر منشأ انتزاع این عناوین شود. روی این مبنا چاره ای نیست، باید قائل به تعدد اوامر شویم، باید بگوییم: «صل مع الوضوء» غیر از«صل مع التیمم» است، «صل مع الوضوء الواقعی» غیر از«صل مع الوضوء الاستصحابی» است. آن یک امر مستقلی دارد، این هم یک امر دیگری دارد. امر آن منشأ انتزاع شرطیت وضو واقعی است، امر این منشأ انتزاع شرطیت وضو استصحابی است.

تعلق امر استقلالی به احکام وضعی

لکن چون این مبنا در جای خودش صحیح نیست و ما تحقیقش را در باب استصحاب ذکر می کنیم و همانجا بیان می کنیم که اصلا جزئیت للمأموربه خودش می تواند مجعول مستقل شارع باشد. لازم نیست که ما جزئیت و شرطیت را از تعلّق امر به مقیّد استفاده کنیم، همانجا توضیح می دهیم و می گوییم قرآن می گوید: «أَقِیمُوا الصَّلاهَ» جای دیگر هم می گوید: «إِذا قُمْتُمْ إِلَی الصَّلاهِ فَاغْسِلُوا وُجُوهَکُمْ وَ أَیْدِیَکُمْ إِلَی الْمَرافِقِ» به نفس این آیه دارد جعل شرطیت می کند، به نفس همین