سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 4 صفحه 226

عبارت جعل شرطیت می شود، نه این که باید یک«صل مع الوضوء» داشته باشیم، تا بعد بالتبع جعل به شرطیت متعلق شود. نه، آیۀ وضو مستقلا جعل شرطیت وضو را برای نماز می کند، بدون این که در حال جعل شرطیت یک امری را متعلق به مقیّد کرده باشد، امر متعلق به طبیعت صلاه است، این آیه هم جعل شرطیت برای وضو در درجۀ اول و برای تیمم در درجۀ ثانی می کند، تفصیل بطلان این مبنای مرحوم آخوند(ره) را در بحث احکام وضعیه روشن می کنیم.

اما ایشان چون آن مبنا را اختیار فرمودند، لذا مجبورند تعدد اوامر و تنوع اوامر را مطرح کنند، در حالی که واقعیت این مطلب را تأیید نمی کند. این آخرین مقدمه ای بود که با توضیح و تفصیل بیان کردم، در کلام امام بزرگوار(ره) به نحو مختصر و موجز این مسألۀ مطرح شده و ضمن این که یکی از مقدمات بحث ما است، برای آن بخش دوم بحث ما که عمدۀ بحث در آن بخش دوم است، این مقدمه خیلی راه گشا است و ما را به حقیقت مطلب می رساند، که بعد نتیجه گیری از این مقدمه خواهیم کرد.

اجزاء در اوامر واقعی

تا اینجا مقدمات بحث اجزاء تمام شد از حالا به بعد وارد اصل بحث اجزاء می شویم. گفتیم که بحث ما دو بخش دارد: بخش اول یک مسألۀ عقلیۀ محضه است و آن این است که آیا اتیان به مأموربه، هر امری ولو بنابر تعدد اوامر، آیا نسبت به امر خودش مجزی هست و دیگر گریبان انسان را رها می کند و لازم نیست دوباره آن مأموربه در خارج اتیان شود، آن هم با توجه به خصوصیاتش؟ وقتی که شما می گویید: «الاتیان بالمأموربه»، این عبارت این معنا را دلالت دارد که مأموربه در حال ابهام و اجمال نیست، بلکه مأموربه با تمام خصوصیاتش مشخص و معلوم است، این طور نیست که در دایرۀ متعلق امر و مأموربه یک تردیدی وجود داشته باشد، «الاتیان بالمأموربه» یعنی«بما هو مأموربه» با تمام جهات روشن مأموربه، که هم از نظر تشخیص هیچ گونه ابهام ندارد و هم از نظر تطبیق بر خارج هم نقصانی ندارد.

کلمۀ«علی وجهه» مسألۀ تطبیقش را می گوید. مأموربه را آن طوری که می بایست انجام داد، اگر در خارج تحقق پیدا کند. پس هم در مقام علمی کمبودی ندارد و هم در مقام عمل به لحاظ تطبیق، نقصانی در آن وجود ندارد. آیا اتیان به مأموربه، به این کیفیت در رابطۀ با خود این امر، اگر امر واقعی اولی است، در رابطۀ با خود امر واقعی اولی و اگر امر واقعی ثانوی است، در رابطۀ با خود امر واقعی ثانوی و اگر امر ظاهری است در رابطۀ با خود امر ظاهری می باشد. آیا تعبیر مجزی هست که معنای اجزاء همین است، یعنی گریبان انسان را خود این امر رها می کند، گفت: «صل مع الوضوء» ما نماز