سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 4 صفحه 227

«مع الوضوء» را خواندیم، دیگر دست از سر ما برمی دارد یا نه؟ گفت: «صل مع التیمم» و من هم با تمام خصوصیات نماز«مع التیمم» را خواندم، آیا این امر«صل مع التیمم» گریبان مکلّف را رها می کند یا نه؟

اجزاء در اوامر ظاهری

در امر ظاهری هم همین طور است. این مسأله یک مسألۀ عقلیه بدیهیه هست، بلکه شاید از بداهت هم بالاتر باشد. و علتش هم این است: وقتی که«صلاه مع الوضوء» در خارج تحقق پیدا کرد و هیچ کمبودی از نظر تطبیق در او وجود نداشت، هیچ گونه سهوی، نسیانی، ترکی، مسامحه ای در آن تحقق پیدا نکرد، بلااشکال دیگر امر مولا ساقط می شود. برای این که غرض مولا حاصل می شود، دیگر احتمال عدم حصول غرض هم در اینجا جریان ندارد.

غرض مولا که حاصل شد، امر ساقط می شود و اگر امر ساقط شد، دیگر این نماز دوم امتثال برای چه امری می شود؟ امری باقی نیست، کمبودی در تحقق غرض نبوده؛ آنچه را که مولا در رابطۀ با صلاه مع التیمم می خواسته، من انجام دادم. دیگر در رابطۀ«صلاه مع التیمم» چه کمبودی وجود دارد که ما احتمال این معنا را بدهیم که لازم باشد مجددا اتیان به«صلاه مع التیمم» چون در بخش اول هر کدام را نسبت به امر خودشان داریم ملاحظه می کنیم. مولا گفت: «صل مع التیمم» فرض کنید خودش هم اجازه داد که اول وقت می توانید تیمم کنید، با اجازه مولا اول وقت«مع التیمم» ایستاد و نماز خواند. دیگر حالت انتظاری در رابطۀ با«صلاه مع التیمم» وجود ندارد. غرض مولا در رابطۀ با این هدف حاصل شده و در نتیجه امر متعلق به«صلاه مع التیمم» ساقط شد، دیگر تکرار«صلاه مع التیمم» به چه امری ارتباط پیدا می کند؟ چه موجبی برای این تکرار وجود دارد؟ و چه چیزی سبب می شود که انسان احتمال دهد لزوم تکرار«صلاه مع التیمم» را؟

عقلی بودن مسألۀ اجزاء

لذا این یک مسألۀ عقلیه بدیهیه است که از آن تعبیر به«اجزاء» می کنیم به این معنا که لازم نیست، همین مأموربه با این خصوصیات دو باره تکرار شود، دوباره ایجاد کردنش در خارج بر عبد لازم باشد. منتهی همان طوری که سابقا هم این بحث را تا حدی ذکر کردیم و مرحوم آخوند هم یک فرمایشی داشتند، اینجا ایشان همان فرمایش قبلی خودشان را با یک مقدار توضیح و تفصیل بیشتر و اشاره به بعضی از آن چیزهایی که در شرع وارد شده، مثل نمازی که انسان ثانیا اعاده می کند با