سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 4 صفحه 230

درس دویست و نود و ششم

اشاره

بسم الله الرحمن الرحیم

الحمد للّه ربّ العالمین و الصّلوه و السّلام علی سیّدنا و مولینا و نبیّنا أبی القاسم محمّد صلّی اللّه علیه و آله و سلّم و علی آله الطیّبین الطّاهرین المعصومین و لعنه اللّه علی أعدائهم أجمعین، من الآن الی قیام یوم الدّین.

بیان مرحوم آخوند(ره) در تبدیل امتثال

مقام اول که اتیان به مأموربه به هر امری نسبت به خود آن امر مجزی باشد، این یک مسألۀ عقلی و بدیهی است و طبق این معنا در افراد طولیه، نه تبدیل امتثال متصور و معقول است و نه این که مجموع را امتثال واحد قرار دهد، لکن مرحوم آخوند(ره) همان طوری که قبلا هم ذکر فرمودند، اینجا با یک اضافاتی و با یک تأییدات و ادله ای این معنا را ذکر می کنند، می فرمایند: تبدیل الامتثال به معنای این است که امتثال اول را کنار بگذارد و از عنوان امتثال خارج کند و امتثال دوم را جایگزین امتثال اول قرار دهد، این هیچ مانعی ندارد؛ تبدیل مانعی ندارد، اما انضمام جایز نیست. هیچ دلیلی اقامه نمی کنند بر این که چرا انضمام جایز نیست، فقط دلیل اقامه می کنند بر این که تبدیل جایز است، بر جانب اثباتش به نظر خودشان دلیل اقامه می کنند، اما بر جانب نفی آن نه.

حالا آنچه را که در مقام اثبات بیان می کنند، می فرمایند: این امتثالی که تحقق پیدا می کند، یک وقت علّت تامه است بر این که غرض مولا که در سابق از آن تعبیر به غرض اقصی می کردند، یک