سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 4 صفحه 245

هم جنبۀ عقلی. یک مطلب مشترک در همۀ این روایات، مسألۀ استحباب الاعاده است؛ که باید روی این یک قدری بحث کنیم، ببینیم مورد و جای این استحباب کجاست؟ مخصوصا با توجّه به این که همۀ روایات در مسألۀ استحباب اعاده مشترک هستند. در بین این روایات، دو روایت هست که هر دو هم روایت صحیحه است، دو تعبیر اضافی غیر از مسألۀ استحباب اعاده هست، بین این دو روایت هم فرقی وجود دارد و یکی اضافه اش بیش از دیگری است.

این دو روایت علاوۀ بر استحباب اعاده، می گویند: «یجعلها الفریضه»، این نماز«معاده» را فریضه قرار می دهد. در یکی از این دو روایت دنبال«یجعلها الفریضه» یک انشاء هم ذکر شده، یعنی تعلیق به مشیّت، «یجعلها الفریضه ان شاء»، در یکی«یجعلها الفریضه» به تنهایی است. در روایت دیگری غیر از این دو، یک تعبیر اضافه ای وجود دارد کلمۀ«یجعلها الفریضه» نیست، یک اضافه دیگری دارد و این روایت سندش تصادفا ضعیف است و همان است که مرحوم آخوند(ره) در کتاب کفایه به آن اشاره کردند و روایت این است که به دنبال استحباب اعاده، می گوید: «ان الله تعالی، یختار احبّهما الیه» خداوند بعد از این که این نماز اعاده شد، اختیار می کند از این دو نماز هر کدام را که محبوبتر به سوی خداوند تبارک و تعالی است. ما در مقام جواب، بحثهای اینها را جدا می کنیم، یک به یک بحث می کنیم، بینیم مرحوم آخوند از کجا می تواند در مقابل ما اعاده را استفاده کند؟

اما در رابطۀ با مطلب اول که اصل مسألۀ استحباب الاعاده است، کاری به«یجعلها الفریضه» یا«ان الله تعالی یختار احبّهما الیه» نداریم. در همین نفس استحباب الاعاده، در دو جهتش بحث داریم:

یکی این که اولا مورد استحباب اعاده کجاست؟ مشهور همان طوری که تابه حال ذکر می کردیم، مرحوم آخوند هم روی همان حساب مشهور پیش آمدند، مشهور می گویند جای استحباب اعاده، اینجایی است که کسی یا نماز ظهرش را فرادی خوانده و تمام کرده، یا در وسط نماز فرادای ظهر است، آنجایی که خوانده و تمام کرده، «یستحب له الاعاده جماعتا» آنجایی هم که در وسط نماز ظهر فرادی است، مشهور می گوید: همین نماز ظهر را به عنوان نماز ظهر تمام می کند، بعد می آید ملحق به جماعت می شود و«یستحب له الاعاده جماعتا» مشهور در مورد استحباب اعاده همین را که تا به حال گفتیم، می گویند و مرحوم آخوند هم همین را معتقد هستند. اما وقتی که به کتاب تهذیب شیخ طوسی«اعلی الله مقامه الشریف» مراجعه می کنیم که دو کتاب از کتب اربعه، مربوط به این بزرگوار است. ایشان در کتاب تهذیبش که در عین این که کتاب روایت است، لکن شرح کتاب فقهی مقنعۀ مرحوم شیخ مفید است.

شیخ مفید(ره) استاد شیخ طوسی کتاب فقهی متنی دارد بنام المقنعه، که در همین سالهای اخیر