سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 4 صفحه 249

اول قصد کرده بود، در اعاده هم همان عنوان را قصد کند. معنای«یجعلها الفریضه» این نیست که در نماز دوم نیت وجوب کند و«کانّه لم یتحقق منه صلاه الظهر اصلا»، نه، «یجعل الفریضه» یعنی«ینوی بالصلاه المعاده عنوان الظهریه» و غیر از این هم راه ندارد. اگر بخواهد استحباب اعاده تحقق پیدا کند، حتما باید به عنوان ظهریت باشد. و الاّ به عنوان نماز دیگری که عنوان اعاده نمی تواند تحقق پیدا کند. پس آن روایت صحیحه ای که کلمۀ«یجعلها الفریضه» دارد، درست است که در بادی نظر در ذهن می آید، یعنی به این نماز معاده نیت وجوب کند، نه، معنای صحیح این است که همان عنوان ظهریت باید قصد شود، حتما هم برای تحقق استحباب همان عنوان ظهریت باید قصد شود.

اما آن روایتی که به دنبال«یجعلها الفریضه» کلمۀ«ان شاء» دارد، این یک مقدار مطلب را مشکل می کند؛ اگر کلمۀ«ان شاء» نبود، این خیلی روشن بود که«یجعلها الفریضه» یعنی«یأتی بالصلاه المعاده» به عنوان ظهریت خیلی روشن بود. اما با کلمۀ«ان شاء» این معنا منافات دارد، نمی سازد، یعنی ما نمی توانیم بگوییم: اگر دلش می خواهد عنوان ظهریت را قصد کند و اگر دلش نمی خواهد عنوان ظهریت را قصد نکند، این که نمی شود. حتما باید عنوان ظهریت در رابطۀ با این استحباب قصد شود. این با کلمۀ«ان شاء» آن وقت چه طوری جمع می شود؟ «ان شاء یقصد الظهریه» و«ان شاء» قصد نکند ظهریت را، این طوری معنا کنیم. یا نه، با توجه به«یجعلها الفریضه» قید«ان شاء» را این طوری معنا می کنیم، که راه برای این معنا یکی همین اضافۀ«ان شاء است» و یکی همین که در بعضی از روایات مؤید دارد، مؤیدش این است در بعضی از روایات می گوید: این نمازی را که اعاده می کند جماعتا، اگر دلش می خواهد قضاء نماز ظهر فوت شده قرار دهد، اگر یک نماز ظهری از او فوت شده و نماز قضاء ظهری به عهده او هست، این کار را کند«یجعلها الفریضه ان شاء» یعنی«یجعلها قضائا لظهر التی فاتت منه» اگر دلش بخواهد. پس ما با تعلیق به مشیت دیگر نمی توانیم بگوییم: تعیّن در آن معنا دارد، که دلش می خواهد نیت ظهر کند، دلش می خواهد نیت ظهر نکند، نه، با تعلیق به«ان شاء» کانّ معنایش این می شود، می تواند آن را قضاء ظهر فائته قرار دهد، می تواند هم قضاء ظهر فائته قرار ندهد، به عنوان اعادۀ همین نماز ظهری که فرادی انجام داده است. به این صورت هم مؤید دارد و هم تعلیق بر مشیت این معنا را تأیید می کند.

اشکال در سند روایت مورد استناد مرحوم آخوند(ره)

امّا آن قسمت سوم را هم عرض کنیم، «ان الله تعالی یختار احبّهما الیه». اولا گفتیم: روایتی که این عبارت در آن هست از نظر سند اعتبار ندارد، سند صحیحی در این روایت نیست. حالا بر فرض که از