سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 4 صفحه 264

است که قبل از نماز وضو بگیرد و آن که«فاقد الماء» است، وقتی می خواهد«أَقِیمُوا الصَّلاهَ» را امتثال کند کیفیت امتثال«أَقِیمُوا الصَّلاهَ» در حال فقدان ماء، این است که قبل از نماز تیمم کند. پس ما وقتی اینها را کنار هم می گذاریم، آیا جای این توهم هست، که بگوییم اصلا واجدین ماء یک«أَقِیمُوا الصَّلاهَ» مستقل به آنها خطاب شده، به ایشان گفته اند«اقیموا الصلوه مع الطهاره المائیه» و فاقدین ماء یک«أَقِیمُوا الصَّلاهَ» دیگری دارند، خطاب دیگری دارند، مثل این که از اول گفته اند«ایها الفاقدون للماء اقیموا الصلوه مع الطهاره الترابیه» آیا مسألۀ این طور است؟ یا آیه«أَقِیمُوا الصَّلاهَ خطاب عام متوجه الی عموم المکلفین»، آیۀ وضو و تیمم متصدی بیان کیفیت است، متصدی بیان نحوۀ انجام مأموربه در خارج است، می گوید: وقتی می خواهی نماز بخوانی، خیال نکن که همین طور می شود طرف نماز رفت! اگر«واجد الماء» هستی وضو بگیر و طرف نماز برو، اگر«فاقد الماء» هستی تیمم کن و نماز بخوان.

پس مسألۀ تعدد امر با توجه به ظاهر آیات و روایات، یک معنای تخیلی است، واقعیتی در این رابطه اصلا وجود ندارد. این مسألۀ چه فایده ای دارد؟ فایده اش این است، می گوییم این آدمی که اول ظهر بر حسب تجویز شارع - که فرض ما چنین صورت است - ایستاد چون«فاقد الماء» بود تیمم کرد و نماز خواند و نمازش هم علی فرض شما صحیح است و بعدا هم کشف خلاف در رابطۀ با او مطرح نیست. وقتی که شما از یک طرف صلاه«مع التیمم واقع فی اول الوقت» را صحیح می دانید و از طرف دیگر می گویید یک امر بیشتر وجود ندارد بنام«أَقِیمُوا الصَّلاهَ» ، آیا این«صلاه مع التیمم» در رابطۀ با«أَقِیمُوا الصَّلاهَ» چه نقشی داشته است؟ نقش آن امتثال«أَقِیمُوا الصَّلاهَ» بوده است. اگر امتثال «أَقِیمُوا الصَّلاهَ» شد، پس دیگر«أَقِیمُوا الصَّلاهَ» کنار رفت؟ وقتی که امر امتثال شد«یسقط الامر»، «أَقِیمُوا الصَّلاهَ» نسبت به این شخص. نماز این شخص تمام شد، یک ساعت به غروب«واجد الماء» می شود، دیگر چه چیز را می خواهد امتثال کند؟ چه امری را می خواهد امتثال کند؟ امر«أَقِیمُوا الصَّلاهَ» که به«صلاه مع التیمم مع فرض صحه، مع فرض المشروعیه، مع فرض تجویز الشارع» با «أَقِیمُوا الصَّلاهَ» امتثال شد. در حقیقت این برمی گردد به همان بخش اولی که خود مرحوم آخوند قائل بود.

ایشان نمی گفتند که امتثال هر امری و اتیان به مأموربه هر امری نسبت به امر خودش لامحاله مجزی است، ما اینجا ثابت کردیم که امر خودش همان«أَقِیمُوا الصَّلاهَ» است، امر دیگری نداریم. ما دو امر نداریم، همانطوری که«المصلّی مع الوضوء یمتثل اقیموا الصلوه و بامتثاله اقیموا الصلوه» کنار می رود و گریبان مصلّی را رها می کند، «صلاه مع التیمم» هم امتثال«أَقِیمُوا الصَّلاهَ» است و با فرض