سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 4 صفحه 266

درس سیصد و یکم

اشاره

بسم الله الرحمن الرحیم

الحمد للّه ربّ العالمین و الصّلوه و السّلام علی سیّدنا و مولینا و نبیّنا أبی القاسم محمّد صلّی اللّه علیه و آله و سلّم و علی آله الطیّبین الطّاهرین المعصومین و لعنه اللّه علی أعدائهم أجمعین، من الآن الی قیام یوم الدّین.

تعدّد امر و مسألۀ اجزاء

بحث در این بود که آیا امر اضطراری مجزی از امر واقعی اوّلی هست یا نه؟ اگر قائل بشویم که یک امر بیشتر به مکلّفین تعلّق نگرفته و ادله ای که در رابطۀ با اجزاء و شرائط اضطراریه وارد شده، همان ماهیت مأموربها را به حسب آن حالات بیان می کند، وضو برای«واجد الماء» شرطیت دارد در رابطۀ با«أَقِیمُوا الصَّلاهَ» و تیمّم هم برای«فاقد الماء» در رابطۀ با همین«أَقِیمُوا الصَّلاهَ» شرطیت دارد و الاّ دو نوع امر و دو سنخ امر وجود ندارد. اگر این معنا را قائل شویم که حق در مسأله، همین است، مسألۀ اجزاء خیلی روشن است، برای این که آن کسی که نماز«مع التیمم» را انجام می دهد، با توجّه به شرائط و مشروعیت آن لامحاله این امر صحیح است، این عبادت صحیح است. عبادت که صحیح واقع شد، «أَقِیمُوا الصَّلاهَ» ساقط می شود و بعد از سقوط امر، دیگر امری وجود ندارد تا بگوییم، امتثال آن امر دیگر هم لازم است. این مسأله روی عدم تعدّد اوامر خیلی روشن است. اما اگر قائل به تعدّد شدیم، این طوری که مرحوم آخوند و ظاهر تعبیرات نیز حکایت از این می کند،