سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 4 صفحه 286

واجد همۀ خصوصیات است و نماز واجد خصوصیات موضوع برای اعاده نمی تواند واقع شود.

عدم جریان اصل برائت در شک در وجوب اعاده

پس مسألۀ اعاده و عدم اعاده یک چیزی نیست که متعلق تکلیف شرعی واقع شود و ما حکم کنیم به این که ما شک داریم در این که اعاده واجب است یا واجب نیست؟ اصاله البرائه عن وجوب الاعاده جاری کنیم، اصاله البرائه برای جایی است که شک در تکلیف شرعی داشته باشید و تکلیف مولوی مشکوک شما باشد، آنجا است که اصالت البرائه جریان پیدا می کند.

نتیجه این شد که در بحث ما کسی به احتمال مشروعیت نماز«مع التیمم» را در اوّل وقت خوانده است، حالا یک ساعت به غروب«واجد الماء» شد و در دلیل«صلاه مع الوضوء» هم اطلاقی وجود ندارد، یعنی قدر متیقّن از دلیل«وجوب صلاه مع الوضوء» کسی است که از اوّل وقت تا یک ساعت به غروب نماز نخواند اصلا، اما آن کسی که نماز خوانده ولو به احتمال«مشروعیت الصلاه مع التیمم»، دلیل وجوب«صلاه مع الوضوء» روی عدم اطلاق، نفی و اثباتی در رابطۀ با این ندارد. حالا که نداشت و ما هم که گفتیم مسألۀ وجوب و عدم وجوب اعاده یک حکم شرعی نیست که شما در آن اصاله البرائه جاری کنید، بگویید: ما شک داریم در این که«هل تجب الاعاده او لا تجب الاعاده؟»، چه مانعی دارد«اصالت البرائه عن وجوب الاعاده» در اینجا جریان پیدا کند؟ نه وجوب اعاده«لیس حکما شرعیا موردا لجریان اصالت البرائه» نتیجه چه شد؟ نتیجه این شد، نمازی که«مع التیمم» به احتمال مشروعیت در اوّل وقت خوانده است، حالا یک ساعت به غروب«واجد الماء» شده است، دلیل «صلاه مع الوضوء» هم اطلاق ندارد، وجوب الاعاده هم مجرای اصالت البرائه نیست.

جریان اصل اشتغال ذمه یا استصحاب بقای تکلیف بر مبنای وحدت امر

در اینجا باید گفت: روی مسألۀ وحدت امر اصالت الاشتغال، یا استصحاب اشتغال جاری می شود به این کیفیت: اوّل ظهر به مجردی که وقت داخل شد«أَقِیمُوا الصَّلاهَ» گریبان این را گرفت، بلااشکال. یک نماز«مع التیمم» با احتمال مشروعیت خواند، اما نمی داند که این نماز«مع التیمم» پاسخ گوی«أَقِیمُوا الصَّلاهَ» هست یا پاسخ گوی«أَقِیمُوا الصَّلاهَ» نیست؟ از آن طرف دلیل«صلاه مع الوضوء» هم نسبت به حکم این شخص ساکت است، نفی و اثباتی در رابطۀ با این ندارد.

در نتیجه قاعدۀ اشتغال یا استصحاب اشتغال حکم می کند به این که یک ساعت به غروب حتما باید نماز«مع الوضوء» بخواند، تا اشتغال یقینی که اقتضای برائت یقینیه می کند، با این نماز«مع