سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 4 صفحه 290

اما حالا که نوبت به اصل عملی می رسد، این نماز«مع التیمم» با این که مسلّم المشروعیه نیست، مع ذلک مجزی است. چرا مجزی است؟ برای این که دلیلی بر توجه این تکلیف دوم نداریم. کدام دلیل آمد به این بگوید: الان بر تو واجب است نماز مع الوضوء بخوانی؟ فرض آنجایی است که اطلاق ندارد، قدر متیقنش آن کسی است که از اوّل وقت تا یک ساعت به غروب نماز نخوانده است، اما آن کسی که نماز خواند ولو«مع التیمم» معلوم نیست که این«صل مع الوضوء» یک ساعت به غروب گریبان او را بگیرد.

در نتیجه این شخص در این وسط ایستاده، از یک طرف نگاه به عمل گذشتۀ خود می کند، می بیند بیش از یک نماز«مع التیمم» با احتمال مشروعیت بیشتر نیست. از طرفی نگاه می کند به دلیل«صلاه مع الوضوء»، می بیند چون این اطلاق ندارد نمی تواند گریبان او را بگیرد. لذا اصالت البرائه وجوب صلاه مع الوضوء را نفی می کند و همین نماز«مع التیمم» با این که قطع به مشروعیتش هم ندارد، در مقام عمل مجزی خواهد بود. پس فاصلۀ مهمی که بین مسألۀ لفظ و بین اصل عملی است در مسألۀ تعدد امر و تعدد حقیقت همین است، که در لفظ با این که نماز«مع التیمم» به حسب مقتضای اطلاق دلیل، مسلم المشروعیه بود، مع ذلک در مقام اجزاء کافی نبود، اما وقتی که نوبت به اصل می رسد، با این که مسلم المشروعیه نیست، «مع ذلک یجزی و اصالت البرائه» جلوی وجوب نماز مع الوضوء را می گیرد.

این اصل عملی در رابطۀ با اعادۀ در وقت. حالا در رابطۀ با قضاء هم باید مفاد اصل عملی«ان شاء الله» ملاحظه شود.

پرسش:

1 - نتیجۀ اصل عملی روی قول به وحدت امر با نتیجۀ دلیل لفظی چیست؟

2 - حکم صلاه تیممی برای فاقد الماء بعد از وجدان ماء در داخل وقت را بنابر وحدت امر بیان نمایید؟

3 - حکم فرض مذکور را بنابر تعدد امر بیان نمایید؟

4 - بنابر مولوی نبودن وجوب و عدم اعاده، روایات باب چگونه تفسیر می شوند؟