سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 4 صفحه 292

التیمم» خواند، یک چنین فرضی هم در رابطۀ با قضاء مطرح می شود، منتهی باید«وجدان ماء» در اول وقت کنیم، نه در آخر وقت و بعد از نماز«مع التیمم» که آنجا مسألۀ اعاده مطرح است، نه مسألۀ قضاء. لکن حالا فرد روشن و فرد ظاهرش آنجایی است که در تمامی وقت این معذور بود و«کان فاقدا للماء» و نماز«مع التیمم» را خواند، «ثم صار بعد الوقت واجدا للماء»، آیا در اینجا قضاء به صورت نماز«مع الوضوء» به مقتضای اصل عملی بر این شخص وجوب دارد یا وجوب ندارد؟ نکته ای را که در اینجا باید متذکّر بشویم، این است که ما در مسألۀ اعاده وقتی که صورت شک را مطرح می کردیم به این کیفیت مطرح می شد، که آیا«صلاه مع التیمم اذا کان فاقدا للماء فی اول الوقت هل یکون مشروعا ام لا؟»، لذا اگر اتیان هم می شد، رجائا اتیان می شد و به داعی احتمال مشروعیت اتیان می شد.

مشروعیت صلاه تیممی«فاقد الماء» در اول وقت

اما در اینجا که فرض کردیم که در تمامی وقت این شخص معذور و«فاقد الماء» بود، لذا تردیدی در مشروعیت این«صلاه مع التیمم» که خوانده است نمی توانیم داشته باشیم. برای این که مسألۀ وقت در باب نماز این قدر اهمیت دارد که ما نمی توانیم بگوییم که حتّی اعتبار وقت هم کنار می رود، چون مثلا«فاقد الماء» بود، نه واجب واقعی او نماز«مع الوضوء» است، ولو این که وقت هم از بین برود. نه، مسألۀ وقت در باب نماز از یک اهمیت بسیار بالایی برخوردار است، اصلا خود اهمیت وقت است که مسألۀ امر اضطراری و امر اختیاری را به وجود می آورد و الاّ اگر مسألۀ رعایت وقت نبود، می گفتیم: شما امروز«فاقد ماء» هستید، نماز امروز را فردا بخوانید، این ماه«فاقد ماء» هستید، ماه دیگر این نماز را بخوانید. مسألۀ اضطرار که پیش آمد، مطرح شد، معنایش این است که آنچه که نمی شود در باب نماز نادیده گرفته شود، مسألۀ وقت است. همه چیز را می شود در باب نماز از آن صرف نظر کرد، الاّ مسألۀ وقت.

حکم صلاه فاقد الطهورین

در یک مورد که حکمش مختلف فیه است. مسألۀ«فاقد الطهورین» است، یعنی آن کسی که نمی تواند با آب نماز بخواند و«مع الوضوء» و نه«مع التیمم» نماز بخواند، «فاقد الطهورین» بنابر قول آنهایی که می گویند: «لا یجب علیه الصلاه فعلا» در اینجا وقت، تحت الشعاع قرار می گیرد و الاّ در غیر مسألۀ فاقد الطهورین، آن هم بنابر این قول، وقت بر تمام شرایط و بر تمام خصوصیّاتی که در